Zmiany zawarte w ustawie z 15.5.2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 882) odnoszą się do wystąpienia państwa członkowskiego o przekazanie osoby ściganej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania (dalej: ENA). Stanowią uzupełniające wdrożenie decyzji ramowej 2002/584/WSiSW z 13.6.2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.Urz. UE L z 2002 r. Nr 190, s. 1). Ustawa rozszerza niektóre gwarancje przysługujące dotychczas obywatelom polskim i osobom korzystającym w Polsce z prawa azylu na osoby mające miejsce zamieszkania lub stale przebywające na terytorium Polski.
Przesłuchanie
Zmieniony art. 607k § 5 KPK stanowi, jeżeli w związku z wydaniem ENA państwo członkowskie zwróci się o przesłuchanie albo czasowe przekazanie osoby objętej nakazem, sąd, stosownie do okoliczności sprawy, wyraża zgodę na przesłuchanie albo czasowe przekazanie jeszcze przed rozpoznaniem nakazu. W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że przy dokonywaniu oceny sąd będzie miał na względzie m.in. sprawny przebieg postępowania oraz możliwość udziału w nim osoby, której nakaz dotyczy.
Gdy właściwy organ państwa członkowskiego zwróci się z wnioskiem o przesłuchanie osoby znajdującej się w innym państwie członkowskim, organ tego innego państwa członkowskiego będzie miał za zadanie umożliwić przesłuchanie za pośrednictwem wideokonferencji lub z wykorzystaniem innej technologii zdalnej komunikacji, pod warunkiem że szczególne okoliczności sprawy uzasadniają wykorzystanie takiej technologii oraz osoba, której dotyczy ENA, wyraziła zgodę na przeprowadzenie przesłuchania w tej formie.
Przed wyrażeniem zgody osoba, której dotyczy ENA, ma możliwość zasięgnięcia porady adwokata. Zgoda musi być bowiem wyrażona dobrowolnie i jednoznacznie, a podmiot zwracający się z wnioskiem każdorazowo weryfikuje tę zgodę przed rozpoczęciem przesłuchania.
Na podstawie dodanego art. 607k § 6 KPK, jeżeli sąd nie wyrazi zgody na przesłuchanie w trybie określonym w art. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2844 z 13.12.2023 r. w sprawie cyfryzacji współpracy sądowej i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych i handlowych o charakterze transgranicznym oraz współpracy wymiarów sprawiedliwości i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych o charakterze transgranicznym oraz zmieniającego niektóre akty w tych dziedzinach (Dz.Urz. UE L z 2023 r. Nr 301, s. 2844), przesłuchanie zostanie przeprowadzone na warunkach ustalonych z organem sądowym państwa wydania ENA. W przesłuchaniu ma prawo uczestniczyć osoba wyznaczona według prawa państwa organu, który wydał ENA. Odpowiednie zastosowanie znajduje art. 588 § 4 KPK, co oznacza, że przy przeprowadzaniu przesłuchania stosuje się prawo polskie.
Jednakże jeżeli nie będzie to sprzeczne z zasadami porządku prawnego, sąd będzie mógł uczynić zadość życzeniu organu, aby przy dokonaniu czynności zastosowano szczególny tryb postępowania lub szczególną formę.
Nowy przepis art. 607k § 7 KPK wskazuje natomiast, że w razie wyrażenia zgody na czasowe przekazanie osoby, której ENA dotyczy, sąd w pisemnym porozumieniu z organem, który wydał nakaz, ustala warunki czasowego przekazania. Porozumienie musi określać termin powrotnego przekazania. Termin powrotnego przekazania należy ustalić w taki sposób, aby osoba objęta ENA mogła wziąć udział w dotyczących jej czynnościach w postępowaniu w przedmiocie przekazania.
Zrównanie praw i obowiązków
Jednym z celów nowelizacji jest zrównanie praw i obowiązków obywateli polskich oraz innych osób stale zamieszkałych lub stale przebywających w Polsce, wobec których wystąpiono z europejskim nakazem aresztowania. Zgodnie z art. 607t § 1 KPK jeżeli nakaz europejski został wydany w celu ścigania osoby, która jest obywatelem polskim albo korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, przekazanie może nastąpić pod warunkiem, że osoba ta będzie odesłana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po prawomocnym zakończeniu postępowania w państwie wydania nakazu europejskiego, jeśli osoba ta wyraża na to zgodę. W wyniku zmiany katalog podmiotów objętych tym przepisem został rozbudowany o osoby mające miejsce zamieszkania lub stale przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy są obywatelami polskimi.
Podobne zrównanie praw nastąpiło również w wyniku nowelizacji art. 607zb § 3 KPK. Minister Sprawiedliwości, na wniosek państwa wykonania ENA, może udzielić zezwolenia na przewóz osoby ściganej na podstawie tego nakazu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pod warunkiem że osoba ta po zakończeniu postępowania zostanie przekazana do wykonania kary pozbawienia wolności lub środka polegającego na pozbawieniu wolności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dotychczas katalog ten odnosił się jedynie do obywateli polskich oraz osób korzystających w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa do azylu.
Wpływ zgody państwa obcego na bieg terminów przekazania
Nowy art. 607ya § 1-2 KPK przewiduje, że jeżeli w stosunku do osoby wydanej przez państwo obce wpłynie ENA, sąd bezzwłocznie wystąpi do organu państwa obcego o wyrażenie zgody na przekazanie osoby ściganej na podstawie tego nakazu. Z kolei terminy w przedmiocie przekazania osoby ściganej oraz zakończenia postępowania o przekazaniu (art. 607m § 1-2 KPK) będą biec dopiero od uzyskania zgody na przekazanie osoby ściganej na podstawie ENA. Jeżeli ich bieg rozpoczął się wcześniej, ulega zawieszeniu do czasu jej uzyskania. Regulacja służy wykonaniu art. 21 decyzji 2002/584/WSiSW.
Przepisy intertemporalne
Nowelizacja weszła w życie 16.7.2026 r. Przewiduje, że czynności procesowe dokonane przed dniem jej wejścia w życie pozostaną skuteczne, jeżeli zostały dokonane z zachowaniem przepisów dotychczasowych.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
