Stan faktyczny
I.G.V. zawarła z Vueling Airlines (linia lotnicza z siedzibą w Hiszpanii) umowę przewozu lotniczego dotyczącą lotu między Madrytem a Barceloną. Umowa ta została zawarta przez I.G.V. z jej miejsca zamieszkania w Fuenlabradzie (Hiszpania), za pośrednictwem platformy sprzedaży internetowej e Dreams. Na lotnisku w Madrycie I.G.V. zawarła umowę przewozu dotyczącą jej bagażu, który następnie zaginął podczas podróży. Zaginięcie to stwierdzono po dotarciu przez I.G.V. na lotnisko w Barcelonie, skąd poleciała ona do Rzymu.
Na podstawie Konwencji o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, zawartej w Montrealu w dniu 28.5.1999 r., podpisanej przez Wspólnotę Europejską w dniu 9.12.1999 r. i zatwierdzonej w jej imieniu decyzją Rady 2001/539/WE z 5.4.2001 r. (Dz.Urz. UE L z 2001 r. Nr 194, s. 38; dalej: PrzewLotK), I.G.V. wniosła do sądu w Fuenlabradzie (sąd odsyłający) powództwo o odszkodowanie za szkody poniesione w wyniku zaginięcia tego bagażu. Sąd powziął wątpliwości w przedmiocie swojej właściwości do rozpoznania tego powództwa i stosowania PrzewLotK, ponieważ zaginięcie bagażu nastąpiło podczas przewozu między dwoma portami lotniczymi położonymi w Hiszpanii.
Stanowisko TS
Krajowy przewóz lotniczy
Art. 33 ust. 1 PrzewLotK przewiduje, że powództwo o odszkodowanie można wytoczyć, według wyboru powoda, na terytorium jednego z państw stron bądź przed sądem miejsca zamieszkania przewoźnika lub głównej siedziby jego przedsiębiorstwa albo miejsca, gdzie posiada on placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa, bądź przed sądem miejsca przeznaczenia przewozu.
Odnośnie zakresu stosowania PrzewLotK, TS stwierdził, że ma ona, zgodnie z art. 1 ust. 1 PrzewLotK, zastosowanie do każdego przewozu międzynarodowego osób, bagażu lub towarów wykonywanego statkiem powietrznym za wynagrodzeniem. TS wskazał jednak, że art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2027/97 z 9.10.1997 r. w sprawie odpowiedzialności przewoźników lotniczych w odniesieniu do przewozu pasażerów i ich bagażu drogą powietrzną (Dz.Urz. WE L z 1997 r. Nr 285, s. 1), w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (WE) nr 889/2002, wdraża odpowiednie postanowienia PrzewLotK dotyczące przewozu pasażerów i ich bagażu drogą powietrzną oraz rozszerza ich stosowanie na przewozy lotnicze wykonywane w obrębie państwa członkowskiego.
Trybunał podkreślił, że na mocy art. 3 w zw. z art. 1 rozporządzenia Nr 2027/97 sąd właściwy miejscowo do rozpoznania powództwa dotyczącego szkody związanej z zaginięciem bagażu określa się zgodnie z tymi samymi zasadami, niezależnie od tego, czy do owego zaginięcia doszło w ramach krajowego, czy międzynarodowego przewozu lotniczego.
Trybunał orzekł, że art. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 2027/97 należy interpretować w ten sposób, że art. 33 ust. 1 PrzewLotK reguluje określenie sądów właściwych miejscowo do rozpoznania powództwa o odszkodowanie wytoczonego w przypadku zaginięcia bagażu podczas przewozu lotniczego między dwoma portami lotniczymi położonymi na terytorium jednego państwa członkowskiego przez osobę zamieszkałą w tym państwie przeciwko przewoźnikowi lotniczemu Unii mającemu siedzibę w owym państwie.
Umowa zawarta online
Z orzecznictwa TS wynika, że zawarte w art. 33 ust. 1 PrzewLotK sformułowanie „miejsce, gdzie przewoźnik posiada placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa”, biorąc pod uwagę przedmiot PrzewLotK, którym jest ujednolicenie przepisów dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, powinno być interpretowane w sposób jednolity i autonomiczny w Unii i jej państwach członkowskich.
Co się tyczy treści art. 33 ust. 1 PrzewLotK, TS stwierdził, że sformułowanie „miejsce, gdzie przewoźnik posiada placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa” nie odnosi się, zgodnie z jego zwykłym znaczeniem, do miejsca, w którym osoba, która wnosi powództwo o odszkodowanie, ma swoje główne i stałe miejsce zamieszkania. Przeciwnie, Trybunał podkreślił, że zarówno podstawa właściwości miejscowej, jak i trzy pozostałe podstawy właściwości miejscowej, o których mowa w art. 33 ust. 1 PrzewLotK, odnoszą się bądź do miejsc odpowiadających fizycznej obecności przewoźnika, a mianowicie do jego miejsca zamieszkania, głównej siedziby jego przedsiębiorstwa albo miejsca, gdzie posiada on placówkę, bądź do miejsca powiązanego z przewozem, a mianowicie do miejsca przeznaczenia.
Analizując kontekst, w jaki wpisuje się art. 33 ust. 1 PrzewLotK, TS wskazał, że – w odróżnieniu od ust. 1 – art. 33 ust. 2 PrzewLotK odnosi się wyraźnie do głównego i stałego miejsca zamieszkania pasażera, jako podstawy właściwości miejscowej sądu, przed który wytoczono powództwo o odszkodowanie skierowane przeciwko przewoźnikowi lotniczemu. W ocenie TS ta zasada dotycząca właściwości sądów, stanowiąca uzupełnienie zasad określonych w art. 33 ust. 1 PrzewLotK, nie ma zastosowania do powództw o odszkodowanie dotyczących zaginięcia bagażu.
Zgodnie z motywami trzecim i piątym PrzewLotK państwa będące jej stronami zamierzały nie tylko „zapewnić ochronę interesów konsumentów w międzynarodowym przewozie lotniczym”, ale także zachować „sprawiedliwą równowagę interesów”, w szczególności interesów przewoźników lotniczych oraz interesów pasażerów. Jednakże stwierdzenie, że ze względu na sprzedaż usług przewozu lotniczego przez Internet przewoźnicy ci powinni liczyć się z ryzykiem, iż będą pociągani do odpowiedzialności przed sądami na całym świecie – wszędzie, gdzie dostępna jest oferta internetowa, w tym w miejscach, w których nie są oni fizycznie obecni lub które nie mają jakiegokolwiek związku z danym przewozem – w ocenie TS byłoby sprzeczne z celem zapewnienia sprawiedliwej równowagi między interesami konsumentów a interesami przewoźników lotniczych, a także z koniecznością zapewnienia większej przewidywalności i większej pewności prawa w dziedzinie przewozu lotniczego pasażerów.
Trybunał orzekł, że art. 33 ust. 1 PrzewLotK należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku gdy umowa przewozu lotniczego pasażera została zawarta przez Internet, sąd głównego i stałego miejsca zamieszkania tego pasażera nie jest, na podstawie właściwości miejscowej odpowiadającej „miejscu, gdzie przewoźnik posiada […] placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa”, właściwy do rozpoznania powództwa o odszkodowanie skierowanego przeciwko przewoźnikowi lotniczemu z tytułu szkody wynikłej z zaginięcia bagażu tego pasażera.
Ponadto art. 33 ust. 1 PrzewLotK należy interpretować w ten sposób, że „miejsce, gdzie przewoźnik posiada placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa”, odnosi się do miejsca, gdzie przewoźnik posiada placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa przewozu lotniczego pasażera, nawet jeśli powództwo o odszkodowanie dotyczy szkody wynikłej z zaginięcia bagażu tego pasażera, a umowa przewozu owego bagażu została zawarta za pośrednictwem placówki danego przewoźnika znajdującej się w innym miejscu.
Komentarz
Ważny wyrok dla pasażerów i przewoźników dotyczący określenia sądu właściwego w sprawach odnoszących się do odpowiedzialności za zagubiony bagaż.
Korzystnie dla pasażerów TS przyznał, że postanowienia PrzewLotK stosuje się w odniesieniu do przewozu pasażerów i ich bagażu drogą powietrzną nie tylko do przewozu międzynarodowego osób i bagażu, ale i w odniesieniu do przewozów lotniczych wewnętrznych każdego państwa członkowskiego.
Jednakże TS jednoznacznie uznał, że w sytuacji gdy pasażer zawiera umowę przewozu lotniczego przez Internet z własnego domu, to sąd właściwy według miejsca zamieszkania tego pasażera nie jest sądem właściwym do rozpoznania powództwa o odszkodowanie skierowanego przeciwko przewoźnikowi lotniczemu z tytułu szkody wynikłej z zaginięcia bagażu tego pasażera. Sąd ten nie odpowiada „miejscu, gdzie przewoźnik posiada placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa” w rozumieniu art. 33 ust. 1 PrzewLotK.
Ponadto z niniejszego wyroku wynika, że właściwość sądu do wniesienia powództwa o odszkodowanie przeciwko przewoźnikowi lotniczemu z tytułu szkody poniesionej w wyniku zaginięcia bagażu – określa się zgodnie z umową przewozu pasażera (nawet jeśli zakupu usługi przewozu pasażera nie dokonano w tym samym miejscu co zakupu usługi przewozu bagażu).
W praktyce powyższe stanowisko TS oznacza dla pasażera konieczność starannego wyboru sądu w przypadku dochodzenia odszkodowania za zaginięcie bagażu, zgodnie z podstawami określonymi w PrzewLotK. Niniejszy wyrok ma znaczenie również dla przedsiębiorców skupujących roszczenia pasażerów, ze względu na konieczność prawidłowego ustalenia jurysdykcji.
Wyrok TS z 17.9.2026 r., Vueling Airlines (Właściwość sądu w przypadku umowy krajowego przewozu lotniczego zawartej przez Internet), C-876/24
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
