• Skargi w sporach o dostęp do danych Prezes UKE rozstrzygnie w drodze decyzji.
  • Kara (do 100 000 zł, a wobec przedsiębiorcy do 4% obrotu) będzie możliwa dopiero po bezskutecznym wezwaniu do zaprzestania naruszeń.
  • Certyfikacja organu rozstrzygania sporów będzie ważna 5 lat.

Etap prac i stan obecny

Rada Ministrów przyjęła projekt 13.10.2026 r. (nr w wykazie prac legislacyjnych: UC114). Do Sejmu wpłynął 19.10.2026 r., a 22.10.2026 r. skierowano go do pierwszego czytania w Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, która ma się nim zająć 5.11.2026 r. Ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2854 z 13.12.2023 r. w sprawie zharmonizowanych przepisów dotyczących sprawiedliwego dostępu do danych i ich wykorzystywania oraz w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2017/2394 i dyrektywy (UE) 2020/1828 (akt w sprawie danych) (Dz.Urz. UE L z 2023 Nr 300, s. 2854; dalej: Data Act) stosuje się co do zasady od 12.9.2025 r. Reguluje ono m.in. dostęp do danych z produktów skomunikowanych (np. samochodów czy urządzeń inteligentnego domu), dzielenie się danymi między przedsiębiorcami, udostępnianie ich organom publicznym oraz zmianę dostawcy usług chmurowych. Prawa i obowiązki wynikają wprost z Data Act, jednak (jak przyznaje projektodawca) polskie prawo nie zawiera dziś rozwiązań pozwalających w pełni je stosować. Projekt dotyczy wyłącznie spraw, które Data Act pozostawia państwom członkowskim: organów, procedur i sankcji.

Beck Akademia - praktyczne szkolenia online - sprawdź aktualny harmonogram Sprawdź

Jeden organ zamiast kilku

Data Act pozwala wyznaczyć więcej niż jeden właściwy organ (art. 37 ust. 1 Data Act), ale projekt skupia wszystkie funkcje w rękach Prezesa UKE (art. 4 projektu). Projektodawca uzasadnia to doświadczeniem regulatora rynku komunikacji elektronicznej i chęcią uniknięcia sporów kompetencyjnych. Nowe zadania mają zostać dopisane do art. 419 ust. 1 ustawy z 12.7.2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1221).

Prezes UODO zachowuje kompetencje w zakresie ochrony danych osobowych, które przyznaje mu art. 37 ust. 3 Data Act. W postępowaniach skargowych i nadzorczych Prezes UKE będzie mógł zwrócić się do niego o stanowisko; termin na jego zajęcie wyniesie miesiąc, a w sprawach szczególnie skomplikowanych do 3 miesięcy (art. 2 projektu). Według uzasadnienia stanowisko ma charakter pomocniczy i nie warunkuje wydania decyzji.

Skargi użytkowników i osób trzecich

Skargi przewidziane w rozdziale II Data Act będą wszczynać postępowanie administracyjne zakończone decyzją Prezesa UKE (art. 6–8 projektu). Użytkownik zaskarży umowne ograniczenia lub zakazy dostępu do danych, uzasadniane wymogami bezpieczeństwa produktu (art. 4 ust. 2 Data Act). Użytkownik albo osoba trzecia, której dane mają zostać udostępnione, zakwestionuje też wstrzymanie lub zawieszenie dzielenia się danymi oraz odrzucenie wniosku z powołaniem na tajemnicę przedsiębiorstwa (art. 4 ust. 7 i 8 oraz art. 5 ust. 10 i 11 Data Act). Status strony uzyska zarówno posiadacz danych, jak i skarżący.

Dane dla sektora publicznego

Prezes UKE rozstrzygnie również spory na tle udostępniania danych organom sektora publicznego, Komisji Europejskiej, EBC i organom Unii w razie wyjątkowej potrzeby, m.in. o odmowę dostarczenia danych, o sam wniosek, o wysokość rekompensaty i o przekazanie danych organizacjom badawczym lub urzędom statystycznym (art. 10–13 projektu). Przesłanki żądania danych wynikają wyłącznie z Data Act, projekt ich nie rozszerza. Wnioski organów Prezes UKE opublikuje w BIP, chyba że publikacja zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu (art. 9 projektu w zw. z art. 17 ust. 2 lit. g Data Act).

Certyfikacja organów rozstrzygania sporów

Prezes UKE będzie certyfikował na 5 lat organy rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 10 Data Act. Warunki z art. 10 ust. 5 Data Act trzeba spełniać przez cały okres certyfikacji; w razie wątpliwości regulator zażąda dokumentów, a gdy warunki przestaną być spełniane, cofnie certyfikację decyzją natychmiast wykonalną. Wniosek o przedłużenie na kolejne 5 lat trzeba złożyć najpóźniej 60 dni przed upływem certyfikacji; spóźniony pozostanie bez rozpoznania (art. 17–24 projektu).

Skarga ogólna i postępowanie z urzędu

Każdy, kto uważa, że naruszono jego prawa wynikające z Data Act, może wnieść skargę na podstawie art. 38 Data Act. Prezes UKE poinformuje skarżącego o przebiegu postępowania i podjętej decyzji w ciągu 2 miesięcy od wpływu skargi, a w razie opóźnienia najpóźniej w ciągu 4 miesięcy. Nie będzie to skarga w rozumieniu działu VIII KPA (art. 25 projektu).

Podstawowym narzędziem nadzoru będzie wszczynane z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przepisów Data Act (art. 26–30 projektu). Prezes UKE wskaże stronie stwierdzone naruszenia i wyznaczy co najmniej 14 dni na zajęcie stanowiska. Jeżeli strona go nie przedstawi albo nie pozwoli ono stwierdzić braku naruszenia, otrzyma wezwanie do zaprzestania naruszeń z terminem, który na uzasadniony wniosek można przedłużyć. Decyzję nakazującą usunięcie naruszeń i nakładającą karę Prezes UKE wyda dopiero wtedy, gdy naruszenie trwa po upływie tego terminu. Jeżeli naruszenia nie było albo ustało, postępowanie zostanie umorzone.

Kary pieniężne

Karom podlegać będą naruszenia obowiązków m.in. producentów produktów skomunikowanych, posiadaczy danych, użytkowników, osób trzecich i dostawców usług przetwarzania danych (art. 31 ust. 1–14 projektu). Kara wyniesie do 100 000 zł, a w przypadku przedsiębiorcy do 4% obrotu z roku obrotowego poprzedzającego jej nałożenie. Przy jej wymiarze Prezes UKE uwzględni kryteria z art. 40 ust. 3 Data Act i możliwości finansowe podmiotu; będzie też mógł odstąpić od nałożenia kary. Przedsiębiorca, który na żądanie w ciągu 30 dni nie przekaże danych potrzebnych do jej obliczenia, musi się liczyć z ustaleniem kary w sposób szacunkowy. Nie zastosuje się art. 189e KPA, a więc siła wyższa nie wyłączy odpowiedzialności. Skarga do sądu administracyjnego wstrzyma wykonanie decyzji o karze.

Pozostałe rozwiązania

Minister właściwy do spraw informatyzacji będzie powiadamiał Komisję Europejską o przepisach krajowych niezezwalających na sprzedaż danych na potrzeby statystyki publicznej i zgłaszał jej zastrzeżenia do wspólnych specyfikacji w zakresie interoperacyjności (art. 14 i 16 projektu). Limit wydatków UKE na realizację ustawy w latach 2027–2036 wyniesie 93,23 mln zł.

Projekt nie zmienia obowiązków materialnych, które wynikają z Data Act już dziś. Zmieni się sposób ich egzekwowania: spór o dostęp do danych będzie mógł trafić do Prezesa UKE, a naruszenie niezakończone mimo wezwania, skończyć się karą liczoną od obrotu.

Wszystkie aktualności n.ius® po zalogowaniu. Nie posiadasz dostępu? Kup online, korzystaj od razu! Sprawdź

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →