Ewakuacja, ćwiczenia i miejsca schronienia. Nowe obowiązki dyrektorów szkół w projekcie MEN

Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji z 16.10.2026 r. zmieniającego przepisy o bezpieczeństwie i higienie w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (numer z wykazu prac legislacyjnych: 135) pozostaje na etapie uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Zgłaszanie uwag ma się zakończyć 6.11.2026 r. Według projektu, rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia.

Kluczowe zmiany

Uwagi ogólne

Projekt zmienia rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31.12.2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1604; dalej: BHPOśwR). Rozporządzenie zachowuje moc pomimo uchylenia pierwotnego upoważnienia ustawowego i może być nowelizowane na podstawie art. 365 ustawy z 14.12.2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 60; dalej: PWPrOśw).

Projektodawcy nie wprowadzają obowiązku sporządzenia planu ewakuacji, ponieważ taki obowiązek już istnieje (zob. § 5 ust. 1 i 2 BHPOśwR). Nowością jest konieczność zapoznawania z nim uczniów i pracowników oraz organizowania regularnych szkoleń i ćwiczeń praktycznych. Projekt nowelizacji nie wprowadza więc po raz pierwszy obowiązku posiadania i wywieszenia planu, lecz rozszerza zakres działań dyrektora o zapoznanie z nim społeczności szkolnej.

Charakter i cel regulacji

Zgodnie z uzasadnieniem projekt ma zwiększyć praktyczne przygotowanie uczniów i pracowników na sytuacje zagrażające życiu i zdrowiu. Przywołano ustalenia Najwyższej Izby Kontroli wskazujące, że samo opracowanie procedur nie zapewnia umiejętności ich zastosowania. Nowe obowiązki mają dotyczyć także zagrożeń innych niż pożar, w tym niebezpiecznych zdarzeń z udziałem osób trzecich czy zjawisk pogodowych.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że na początku każdego roku szkolnego część uczniów i pracowników dopiero poznaje układ budynku. Projekt łączy więc przekazywanie informacji o zasadach bezpieczeństwa z koniecznością ich praktycznego przećwiczenia. Wskazywane korzyści, takie jak sprawniejsze reagowanie w razie zagrożenia, stanowią deklarowany cel regulacji.

Zapoznanie z planem ewakuacji przynajmniej raz w roku

Projektowany § 5 ust. 3 BHPOśwR zobowiąże dyrektora do zapoznania uczniów i pracowników z planem ewakuacji w terminie trzech miesięcy od rozpoczęcia zajęć w danym roku szkolnym. Termin dotyczy przekazania informacji o istniejącym planie, a nie samego jego sporządzenia. Projekt nie wskazuje jednej formy zapoznania ani odrębnego sposobu dokumentowania tej czynności.

Wyjątek przewidziano dla roku szkolnego 2026/2027. Zgodnie z § 2 projektu zapoznanie uczniów i pracowników z planem ma nastąpić do 31.3.2027 r. Daty tej nie należy utożsamiać z terminem wejścia rozporządzenia w życie. Dotyczy ona wyłącznie wskazanego obowiązku w bieżącym roku szkolnym.

Numery alarmowe i zasady postępowania w razie zagrożeń

Projektowany § 5 ust. 4 BHPOśwR nakazuje umieszczanie w widocznym miejscu informacji o numerach alarmowych. Nie wskazuje konkretnego sposobu ich prezentacji ani liczby miejsc, w których powinny się znaleźć. Obowiązek będzie dotyczyć dostępności informacji w szkole lub placówce.

Nowy § 5a ust. 1 BHPOśwR przewiduje rozpowszechnianie wśród uczniów, rodziców uczniów niepełnoletnich i pracowników informacji o zachowaniu w razie zagrożeń. Mają one pochodzić z oficjalnych serwisów informacyjnych i materiałów przygotowanych przez organy lub podmioty ochrony ludności. Projekt nie wymaga opracowywania przez każdą szkołę własnych instrukcji dla wszystkich możliwych zagrożeń.

Szkolenia i ćwiczenia praktyczne

Na podstawie projektowanego § 5a ust. 2 BHPOśwR dyrektor, we współpracy z organem prowadzącym, będzie planował i organizował co najmniej dwa razy w roku szkolnym szkolenie i ćwiczenie praktyczne. Działania te mają przygotować uczniów i pracowników do właściwego zachowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa życia i zdrowia na terenie szkoły lub placówki.

Przepis nie określa szczegółowych scenariuszy ani nie nakazuje udziału konkretnych służb w każdym ćwiczeniu. Zakres działań powinien odpowiadać rodzajom zagrożeń, do których odnosi się projekt. Obowiązek ten należy odróżnić od istniejących wymagań przeciwpożarowych dotyczących praktycznego sprawdzania organizacji i warunków ewakuacji.

Informowanie o miejscach schronienia

Projektowany § 5a ust. 3 BHPOśwR zobowiąże dyrektora do informowania uczniów i pracowników o lokalizacji obiektów zbiorowej ochrony i punktów schronienia. Chodzi o miejsca w rozumieniu ustawy z 5.12.2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1907; dalej OchrCywU), służące ochronie m.in. przed zagrożeniami związanymi z klęskami żywiołowymi, zdarzeniami terrorystycznymi lub działaniami wojennymi.

Informowanie będzie następować w porozumieniu z właściwym miejscowo organem ochrony ludności. Ma to umożliwić korzystanie z informacji odpowiadających lokalnym warunkom. Projekt nie nakłada na szkoły obowiązku budowy schronu, lecz dotyczy wiedzy o dostępnych miejscach ochrony.

Wejście w życie i skutki praktyczne

Zgodnie z § 3 projektu rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Na 2.11.2026 r. dokument pozostaje projektem, dlatego nie można wskazać daty kalendarzowej wejścia przepisów w życie. Termin 31.3.2027 r. jest rozwiązaniem przejściowym dotyczącym planu ewakuacji; dla pozostałych obowiązków nie przewidziano analogicznego odroczenia.

W praktyce konieczne będzie uwzględnienie dwóch terminów szkoleń i ćwiczeń w organizacji roku szkolnego, a także współpraca z organem prowadzącym i organem ochrony ludności. Projekt wskazuje obowiązki dyrektora, nie określając szczegółowego harmonogramu poszczególnych działań.

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →