Aktywność strony nie uzdrawia błędów organu

Opis okoliczności faktycznych

Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ I instancji nadał postanowieniem rygor natychmiastowej wykonalności własnej decyzji w sprawie określenia Skarżącej podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. Organ I instancji uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1, 2, 4 i § 2 ustawy z 29.8.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111; dalej: OrdPU), uzasadniające nadanie decyzji nieostatecznej takiego rygoru. Organ wskazał również na okoliczności, które uzasadniały obawę, że zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane.

Skarżący oprócz zarzutów materialnych, wskazał również, że doszło do nieprawidłowego doręczenia postanowienia organu I instancji.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia postanowienia stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wysłane na adres elektroniczny na portalu podatkowym pełnomocnika Spółki. Dokument ten został omyłkowo wysłany w trybie UPP, dlatego organ podatkowy nie otrzymał poświadczenia doręczenia pisma. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność, że pełnomocnik przesłał (w formie elektronicznej) zażalenie na postanowienie, świadczy o tym, że miał on możliwość zapoznania się z treścią skarżonego postanowienia. Organ II instancji uznał zatem, że nieprawidłowa wysyłka postanowienia przez organ I instancji nie oznaczała braku jego doręczenia.

Stanowisko WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, co zostało przekonująco wykazane w zaskarżonym postanowieniu. W odniesieniu zaś do zarzutu naruszenia art. 144 § 5 i art. 144a § 1 OrdPU, WSA podzielił stanowisko organów podatkowych, uznając że nieprawidłowa wysyłka postanowienia organu I instancji, skutkująca utrudnieniem w wygenerowaniu urzędowego potwierdzenia odbioru tego postanowienia (UPD), nie oznacza braku możliwości zapoznania się z jego treścią i nie jest jednoznaczna z brakiem jego doręczenia. WSA podkreślił, że w treści zażalenia jednoznacznie stwierdzono, że postanowienie organu I instancji zostało przesłane na adres pełnomocnika, tyle tylko, że brak było możliwości potwierdzenia odbioru przez odbierającego pismo ze wskazaniem daty odbioru.

Zdaniem Sądu, brak możliwości wygenerowania potwierdzenia odbioru nie oznaczał, że Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika) nie mogła zapoznać się z treścią tego postanowienia. Sąd I instancji podkreślił, że organ podatkowy próbował ustalić datę otrzymania przez pełnomocnika przedmiotowego postanowienia, ale pełnomocnik informacji takiej nie udzielił. Niemniej w sprawie nie było kwestionowane zachowanie terminu do wniesienia zażalenia, a uchybienie w sposobie doręczenia postanowienia nie miało dla Skarżącej negatywnych skutków procesowych, skoro zapoznała się z jego treścią i w terminie wniosła zażalenie. Z tych względów brak było podstaw do uznania, że postanowienie organu I instancji nie weszło do obrotu prawnego.

Stanowisko NSA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej B. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

NSA podsumował, że spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół kwestii zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji w sprawie określenia Skarżącej podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. oraz prawidłowości i skuteczności doręczenia Stronie zaskarżonego postanowienia.

Organy podatkowe, jak również Sąd I instancji, wskazały że doręczenie to zostało wysłane w niewłaściwym trybie, skutkującym utrudnieniem w wygenerowaniu urzędowego poświadczenia odbioru pisma. Niemniej nie oznaczało to niemożności zapoznania się przez z Stronę z jego treścią i automatycznym stwierdzeniem braku jego doręczenia. Nie było także kwestionowane zachowanie terminu do wniesienia zażalenia, a uchybienie w sposobie doręczenia postanowienia nie miało dla Spółki negatywnych skutków procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że postanowienie w ogóle nie weszło do obrotu prawnego, bo doręczone zostało z naruszeniem art. 144 § 1a oraz art. 144 § 5 OrdPU w zw. z art. 42 ustawy z 18.11.2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 3; dalej: DorElektrU). Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. W przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych dzień doręczenia ustala się zgodnie z przepisami art. 42 DorElektrU.

W świetle przepisów, decydujący dla ustalenia daty doręczenia pisma przesłanego drogą elektroniczną, w przypadkach, w których korespondencja jest doręczana przy wykorzystaniu elektronicznej skrzynki podawczej w ePUAP, jest moment zakończenia procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, co następuje bezpośrednio po opatrzeniu poświadczenia doręczenia tym podpisem, a dowód tego doręczenia świadczący jednocześnie o chwili doręczenia – zgodnie art. 42 ust. 1 pkt 1 DorElektrU w zw. z art. 144a § 2 OrdPU w zw. z art. 147 ust. 4 DorElektrU – stanowi, udostępnione automatycznie przez system teleinformatyczny, poświadczenie doręczenia (UPD).

W niniejszej sprawie nie było spornym, że organ I instancji nie posiadał urzędowego poświadczenia doręczenia postanowienia będącego przedmiotem sprawy. Oznacza to, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w sposób zgodny z prawem. Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że poświadczenie doręczenia jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru i stanowi jedyny dowód doręczenia pisma adresatowi, dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Co istotne, pomimo wskazania przez organ, że pismo zostało wysłane w trybie Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia, w aktach sprawy brak jest także dokumentu UPP.

Nie można przy tym podzielić stanowiska Sądu I instancji oraz organów podatkowych o braku ujemnych skutków procesowych dla Strony z uwagi na złożenie zażalenia w terminie i faktyczne zapoznanie się z treścią postanowienia. Czynność doręczenia musi być dokonana prawidłowo i organ musi dysponować odpowiednim potwierdzeniem z dokonania tej czynności. Podsumowując, brak formalnego doręczenia w sposób zgodny z przepisami, powoduje konieczność przyjęcia, że postanowienie nie zostało w ogóle doręczone. Brak prawidłowego doręczenia, nawet w sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie od postanowienia nie może być uznany za pomijalne uchybienie z uwagi na to, że ocena skuteczności doręczenia uzależniona byłaby od aktywności procesowej strony.

Komentarz

Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →