Rada nadzorcza – po nowelizacji KSH

Zmiana KSH

Ustawa z 9.2.2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 807; dalej: ZmKSH22) wprowadza do ustawy z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1526; dalej: KSH) zmiany, które dotyczą m.in. zasad nadzoru nad spółkami handlowymi.

Rada nadzorcza – organ spółki kapitałowej

Rada nadzorcza jest jednym z organów osoby prawnej jaką jest kapitałowa spółka prawa handlowego, tj.: spółka akcyjna i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Rada nadzorcza jest – stosownie do art. 381 KSH – organem obligatoryjnym w spółce akcyjnej. Natomiast w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powołanie tego organu jest – jak stanowi art. 213 § 1 KSH, zgodnie z którym umowa spółki może ustanowić radę nadzorczą lub komisję rewizyjną albo oba te organy – fakultatywne. Obligatoryjne staje się to dopiero w momencie, gdy kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 złotych, a wspólników jest więcej niż dwudziestu pięciu (art. 213 § 2 KSH). Przedmiotowe przesłanki muszą być spełnione łącznie, a w razie ich spełnienia to do wspólników należy prawo wyboru odpowiedniego organu nadzoru: rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Tym samym, każda spółka z o.o. może istnieć i funkcjonować także bez rady nadzorczej.

Rada nadzorcza – zadania i kompetencje

Zgodnie z dotychczasowym stanem prawem, rada nadzorcza nie ma jednego, konkretnego, przypisanego przez ustawodawcę zadania, a stosownie do art. 219 § 1 KSH (i odpowiednio art. 300⁶⁹ KSH) sprawuje ona stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.

Dlatego też ustawa zmieniająca przewiduje wzmocnienie zakresu nadzoru nad spółką sprawowanego przez radę nadzorczą poprzez doprecyzowanie katalogu obowiązków członków tego organu oraz określenie zasad ich odpowiedzialności z tytułu podejmowanych działań lub zaniechań.

Wśród szczegółowych zadań i kompetencji rady nadzorczej ustawodawca wymienia więc:

1. ocenę sprawozdań zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego pod kątem ich zgodności księgami, dokumentami i stanem faktycznym (art. 219 § 3 pkt 1 KSH, art. 300⁶⁹ § 3 pkt 1 KSH i art. 382 § 3 pkt 1 KSH);
2. ocenę wniosków zarządu dotyczących podziału zysku lub pokrycia straty (art. 219 § 3 pkt 2 KSH, art. 300⁶⁹ § 3 pkt 2 KSH i art. 382 § 3 pkt 2 KSH);
3. sporządzanie sprawozdania z czynności wymienionych w punkcie a i b (art. 219 § 3 pkt 3 KSH, art. 300⁶⁹ § 3 pkt 3 KSH i art. 382 § 3 pkt 1 KSH);
4. dostęp do informacji – badanie wszystkich dokumentów spółki i rewizja jej stanu majątku oraz żądanie od zarządu, prokurentów i osób zatrudnionych w spółce przekazania wszelkich informacji, dokumentów, sprawozdań lub wyjaśnień (art. 219 § 4 KSH, art. 300⁷¹ § 1 KSH i art. 382 § 4 KSH). Odpowiednikiem tego uprawnienia rady nadzorczej jest obowiązek zarządu przekazywania informacji. Zgodnie bowiem z art. 219 § 4¹ i 4² KSH, a także art. 300⁷¹ § 1¹ i 1² KSH oraz art. 382 § 5 i 6 KSH informacje, dokumenty, sprawozdania lub wyjaśnienia żądane przez radę nadzorczą są przekazywane radzie nadzorczej niezwłocznie, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zgłoszenia żądania do organu lub osoby obowiązanej, chyba, że w żądaniu określono dłuższy termin. Zarząd nie może ograniczać członkom rady nadzorczej dostępu do żądanych przez nich informacji, dokumentów, sprawozdań lub wyjaśnień. Jak czytamy w uzasadnieniu do ustawy zmieniającej – dostępnym na stronie Sejmu RP – prawidłowe działanie rady nadzorczej oraz efektywne prowadzenie przez ten organ nadzoru wewnętrznego wymaga, aby posiadała ona bieżący dostęp do rzetelnych oraz kompletnych informacji o spółce. Klasyczny dualistyczny model organizacyjny w spółce kapitałowej, polegający na oddzieleniu organów zarządzającego i nadzorczego, może rodzić problemy związane z przepływem informacji między nimi oraz prowadzić do asymetrii w tym obszarze, a dotychczasowe uprawnienia rady nadzorczej z art. 219 § 4 KSH, art. 300⁷¹§ 1 KSH oraz art. 382 § 4 KSH okazały się niewystarczające;
5. zawiadomienie kluczowego biegłego rewidenta o terminie posiedzenia rady nadzorczej dotyczącego sprawozdania finansowego i zapewnieniu mu aktywnego uczestnictwa w tym posiedzeniu wraz z przedstawieniem sprawozdania z badania sprawozdania finansowego spółki (art. 219 § 6 KSH, art. 300⁶⁹ § 3¹ KSH i art. 382 § 7 KSH);
6. ustanowienie doraźnego lub stałego komitetu rady nadzorczej (art. 219¹ KSH i art. 390¹ § 1 pkt 2 KSH);
7. wybranie doradcy rady nadzorczej celem zbadania na koszt spółki określonej sprawy dotyczącej działalności spółki lub jej majątku, lub przygotowania określonych analiz oraz opinii (art. 219² KSH, art. 300^71a KSH i art. 382 § 1 KSH). Jak wskazuje ustawodawca w uzasadnieniu do ustawy zmieniającej skala złożoności procesów zachodzących w spółkach kapitałowych oraz ich profesjonalizacja wymagają niekiedy skorzystania przez radę nadzorczą z usług zewnętrznych podmiotów o wyspecjalizowanych kompetencjach, fachowej wiedzy i kwalifikacjach do przeprowadzenia rzetelnej analizy, celem przygotowania lub podjęcia dalszych decyzji korporacyjnych. Z tych przyczyn uznano za zasadne wyposażenie rady nadzorczej każdej spółki kapitałowej w uprawnienie do samodzielnego (z pominięciem zarządu) wyboru ww. podmiotu zewnętrznego;
8. wybór przewodniczącego rady nadzorczej, którego obowiązkiem jest należyte organizowanie prac rady nadzorczej, a w szczególności zwoływanie jej posiedzeń (art. 221¹ § 1 KSH i art. 389 § 1 KSH);
9. protokołowanie uchwał rady nadzorczej (art. 222 § 2 KSH i art. 300⁵⁸ § 5 KSH).

Ponadto ustawa zmieniająca wprowadza do KSH przepisy karne przewidujące odpowiedzialność za naruszenie ww. obowiązków.

Kadencja i mandat

W art. 202 § 2 zd. 2 KSH i art. 218 § 2 zd. 2 KSH wprowadzono ustawą zmieniającą sformułowanie, zgodnie z którym kadencję oblicza się w pełnych latach obrotowych, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Ta regulacja rozstrzyga wątpliwości związane z kwestią ustalenia momentu wygaśnięcia mandatu członka organu spółki kapitałowej w związku z upływem jego kadencji. Tym samym ustawodawca wskazał okres, na jaki powoływani są członkowie organów menadżerskich oraz termin, przez jaki pozostają oni umocowani do pełnienia funkcji. Zgodnie z przykładem przytoczonym w uzasadnieniu ustawy zmieniającej mandat członka zarządu powołanego 1.6.2021 r., na dwuletnią kadencję, w spółce, której rok obrotowy jest tożsamy z rokiem kalendarzowym, wygaśnie z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2023. Stosownie do art. 23 ZmKSH22, do mandatów i kadencji członków organów, które trwają w dniu wejścia w życia ustawy zmieniającej, stosuje się KSH, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Etap legislacyjny

Omawiane zmiany wchodzą w życie – zgodnie z art. 37 ZmKSH22 – po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, co nastąpiło 12.4.2022 r. Tym samym wejdą one w życie 13.10.2022 r.

Współpraca Naczelnej Rady Adwokackiej i C.H.Beck

Podpisane przez C.H.Beck oraz NRA porozumienie dotyczy popularyzacji informatyzacji pracy kancelarii, narzędzi a także inicjatyw i zagadnień LegalTech w środowisku adwokatów oraz aplikantów adwokackich.

W jego ramach C.H.Beck zobowiązało się m.in. do organizacji cyklicznych szkoleń z obsługi produktów elektronicznych, w szczególności Systemów Legalis oraz Iuscase.

Partnerzy wspólnie organizować będą konferencje i szkolenia merytoryczne z zakresu cyberbezpieczeństwa. Powołany zostanie również specjalny blok tematyczny, w ramach cyklicznej konferencji C.H.Beck LegalTech Forum.

Współpraca obejmuje również wydawanie publikacji dedykowanych rozwiązaniom informatycznym, a także z zakresu podnoszenia kwalifikacji biznesowych zarówno przez adwokatów jak i aplikantów adwokackich.

Izby adwokackie otrzymają od C.H.Beck specjalne oferty grupowe na produkty Wydawnictwa, w tym System Legalis dla aplikantów.

Zdjęcie tytułowe. Od lewej: Wojciech Bierwiczonek, prezes zarządu Wydawnictwa C.H.Beck i adwokat Przemysław Rosati, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej.

Zapłata dla rosyjskiego podmiotu objętego sankcjami w KUP

Zgodnie z art. 1 ustawy z 13.4.2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2022 r. poz. 835; dalej: PrzeciwAgrUkrainaU) w celu przeciwdziałania wspieraniu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, wobec osób i podmiotów wpisanych na listę sankcyjną MSWiA stosuje się szereg środków sankcyjnych. Chodzi konkretnie o:

Lista podmiotów, wobec których są stosowane ww. środki jest prowadzona przez MSW. Zawiera ona oznaczenie osoby lub podmiotu, wobec których stosuje się środki wraz z rozstrzygnięciem, który z nich ma zastosowanie. Naruszenie sankcji może skutkować nałożeniem przez Szefa KAS kary pieniężnej w wysokości do 20 mln zł – zgodnie z art. 143e ustawy z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 813; dalej: KASU).

Wskazane wyżej sankcje nie obejmują bezpośrednio rozliczeń podatkowych. Niemniej nie ma najmniejszych wątpliwości, że realizacja (bądź nie) transakcji z podmiotami objętymi sankcjami może wywoływać różnego rodzaju skutki również na tej płaszczyźnie. Wysoka niepewność tworzy pewnego rodzaju barierę psychologiczną, która może odbić się także w deklaracji podatkowej. W niniejszym artykule przyjrzymy się transakcjom zakupowym.

Zakup od podmiotu objętego sankcjami

Załóżmy, że podatnik nabył towary lub usługi przed wejściem w życie PrzeciwAgrUkrainaU (czyli przed 26.4.2022 r.) od podmiotu figurującego na liście sankcyjnej. Termin płatności mija już po ww. dacie, a więc gdy formalnie dany podmiot objęty jest sankcjami. Podatnik ma wątpliwości, czy realizować zapłatę. Z jednej strony kupił przecież towar i ma go w swoim magazynie. Podatnik obawia się jednak uszczerbku wizerunkowego, a także potencjalnych konsekwencji płynących z PrzeciwAgrUkrainaU.

Dzierżąc w dłoni fakturę, podatnik zastanawia się przede wszystkim nad możliwością wliczenia wydatku w koszty oraz odliczenia podatku naliczonego. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 66 ustawy z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1800; dalej: PDOPrU) oraz analogicznym art. 23 ust. 1 pkt. 61 ustawy z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; dalej: PDOFizU) do KUP nie zalicza się poniesionych wydatków oraz wartości przekazanych rzeczy, praw lub wykonanych usług, wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem skutecznej prawnie umowy, w szczególności w związku z popełnieniem przestępstwa. Ministerstwo Finansów przyznało (nieoficjalnie), że przepisy PrzeciwAgrUkrainaU nie przesądzają o nieważności stosunków gospodarczych między kontrahentami, wśród których znajduje się podmiot objęty sankcjami na mocy decyzji MSWiA. Zapłata za fakturę na rzecz podmiotu widniejącego na liście sankcyjnej nie stanowi samoistnej przeszkody w zaliczeniu kwoty tego wydatku do kosztów uzyskania przychodu.

A co, gdy podatnik zaliczy wydatek do KUP, ale jednocześnie nie opłaci faktury? W grę wchodzą rozwiązania art. 26i ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt. 2 PDOFizU, oraz art. 18f ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 PDOPrU. Podatnik staje się dłużnikiem i powinien dokonać zwiększenia przychodu (zmniejszenia straty) o kwotę nieuregulowanych zobowiązań. Korekta podstawy opodatkowania ma na celu ekonomiczne wyeliminowanie z wyniku podatkowego kosztu, który nie obciążył majątku podatnika, przy zastrzeżeniu art. 52q PDOFizU oraz art. 38i PDOPrU (brak konieczności korekty dla podatników, którzy ponieśli negatywne konsekwencje z powodu COVID-19 – do 31.12.2022 r.).

Co do odliczenia podatku naliczonego, to zgodnie z art. 6 pkt. 2 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 931; dalej: VATU) przepisów VATU nie stosuje się czynności, które nie mogą być przedmiotem skutecznej prawnie umowy. Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c VATU faktury dokumentujące czynności m.in. sprzeczne z prawem albo zasadami współżycia społecznego nie stanowią podstawy do odliczenia podatku naliczonego. To jednak nie są te sytuacje, więc nie ma podstaw do kwestionowania prawa do odliczenia podatku. Na gruncie VAT także należy pamiętać o uldze na złe długi, w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju – w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze (art. 89b ust. 1 VATU).

Kto będzie mógł pracować zdalnie?

Obecnie kwestie związane z wykonywaniem pracy w formie zdalnej określone są w ustawie z 2.3.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095; dalej: KoronawirusU). Pracodawca może polecić pracownikowi wykonywanie przez czas oznaczony pracy określonej w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania. Takie rozwiązanie zostało wprowadzone aby przeciwdziałać COVID-19. Praca zdalna jest świadczona wyłącznie na podstawie jednostronnego polecenia pracodawcy i tylko wtedy, gdy pracownik ma umiejętności i możliwości techniczne oraz lokalowe do wykonywania takiej pracy, oraz gdy pozwala na to jej rodzaj.

Przygotowany przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw z 8.2.2022 r. (Druk UD318, dalej: projekt) przewiduje wprowadzenie na stałe pracy zdalnej poprzez jej uregulowanie w ustawie z 26.6.1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320; dalej: KP). Zgodnie z projektem wykonywanie pracy zdalnej będzie wymagało uzgodnienia między stronami stosunku pracy. Będzie ono mogło nastąpić przy zawieraniu umowy o pracę albo w trakcie zatrudnienia. Uzgodnienie dotyczące zmiany formy pracy na pracę zdalną będzie mogło być dokonane w postaci papierowej lub elektronicznej, z inicjatywy pracodawcy lub na wniosek pracownika.

Wnioski o pracę zdalną od rodziców

W dodanym do KP art. 67¹⁹ § 6 projekt przewiduje, że pracodawca będzie zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika o wykonywanie pracy zdalnej, jeśli taki wniosek będzie pochodził od:

Oznacza to, że w odniesieniu do określonej grupy pracowników pracodawca będzie musiał uwzględniać wniosku o pracę zdalną. Będzie on mógł odmówić jedynie wtedy, gdy taka forma wykonywania obowiązków pracowniczych okaże się niemożliwa ze względu na organizację lub rodzaj wykonywanej pracy, a o ewentualnej przyczynie odmowy pracodawca będzie informował pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku.

Służba w formie zdalnej

Zgodnie z art. 3 ust. 1 KoronawirusU w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu, w celu przeciwdziałania COVID-19 pracodawca może polecić pracownikowi wykonywanie przez czas oznaczony pracy określonej w umowie o pracę poza miejscem jej stałego wykonywania (praca zdalna). Przepis ten stosuje się odpowiednio do funkcjonariuszy służb wymienionych w ustawie z 18.2.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 723). Ww. przepisy w obecnym stanie prawnym dają podstawy do pełnienia służby w formie zdalnej. W projekcie przewidziano, że w ustawach pragmatycznych zostaną dodane następujące artykuły:

W zakresie pracy zdalnej w ww. aktach przyjęto jako wzorzec regulacje z KoronawirusU. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii lub stanu klęski żywiołowej związanej z występowaniem chorób zakaźnych ludzi, w celu przeciwdziałania chorobom zakaźnym, przełożony lub osoba przez niego upoważniona będzie mogła polecić funkcjonariuszowi pełnienie służby przez czas oznaczony poza miejscem jej stałego wykonywania, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, tj. służby pełnionej w formie zdalnej. Będzie ona mogła być stosowana tylko w sytuacjach nadzwyczajnych, związanych z koniecznością przeciwdziałania chorobom zakaźnym.

W pragmatykach służbowych zostaną także zawarte regulacje dotyczące kwestii bezpieczeństwa i higieny pracy funkcjonariuszy świadczących służbę w formie zdalnej. Funkcjonariusz w trakcie służby pełnionej w formie zdalnej będzie miał obowiązek przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny służby.

Zakaz dyskryminacji pracującego zdalnie pracownika

Zgodnie z dodanym do KP art. 67²⁹ pracownik wykonujący pracę zdalną w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych nie będzie mógł być traktowany mniej korzystnie niż inni pracownicy zatrudnieni przy takiej samej lub podobnej pracy, uwzględniając odrębności związane z warunkami wykonywania pracy zdalnej. Co ważne pracownik nie będzie mógł być w jakikolwiek sposób dyskryminowany z powodu wykonywania pracy zdalnej, jak również odmowy jej wykonywania. Oznacza to zakaz dyskryminacji pracownika wykonującego pracę zdalną, a także pracownika, który odmówił wykonywania pracy zdalnej. Stanowić to będzie dodatkową regulację ochronną pracownika wykonującego pracę zdalną.

Założenia projektu przewidują, że pracodawca zostanie zobowiązany do umożliwienia pracownikowi wykonującemu pracę zdalną, na zasadach przyjętych dla ogółu pracowników, przebywanie na terenie zakładu pracy, kontaktowanie się z innymi pracownikami oraz korzystanie z pomieszczeń i urządzeń pracodawcy, z zakładowych obiektów socjalnych i prowadzonej działalności socjalnej. Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu, na taką regulację naciskały szczególnie związki zawodowe. Przyjęte rozwiązanie ma na celu zapobieganie poczucia alienacji przez pracownika wykonującego pracę zdalną, a także umożliwienie mu wstępu na teren zakładu pracy w celu załatwienia niezbędnych spraw związanych ze stosunkiem pracy.

Ocena bezstronności sędziego

Niezgłoszenie zgubienia świadectwa pracy przez pracodawcę a RODO

Opis stanu faktycznego

Komendant Powiatowy Policji powiadomił Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: Prezes UODO) o potencjalnych nieprawidłowościach w Spółce zajmującej się produkcją pojazdów i przyczep samochodowych, które miały dotyczyć przetwarzania danych w aktach osobowych pracowników tej spółki. Według powiadomienia pracodawca miał zgubić akta osobowe jednego z pracowników. Dodatkowo Komendant zwrócił się do Prezesa UODO o przeprowadzenie kontroli w zakresie przestrzegania w Spółce przepisów o ochronie danych osobowych.

Prezes UODO zwrócił się do Spółki z wezwaniem do złożenia wyjaśnień m.in. w sprawie wskazania jakich kategorii dane znajdowały się w zagubionych dokumentach stanowiących część akt osobowych pracowników Spółki; czy zagubione dokumenty stanowiące część akt osobowych pracowników Spółki zostały odnalezione; czy Spółka jako pracodawca uzyskała od osoby odpowiedzialnej za ich zagubienie wyjaśnienia w tym zakresie, a jeżeli tak, to jaka jest ich treść, a także w jakich okolicznościach doszło lub mogło dojść do zagubienia.

W odpowiedzi na wezwanie Spółka wskazała, że dostęp do danych osobowych pracowników Spółki miała jedna osoba, zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Otrzymała polecenie skompletowania, opisania i wpięcia dokumentów w teczki osobowe pracowników. Wskazana osoba kompletowała osobiście dokumenty do akt. W pewnym momencie poprosiła o pomoc inspektora BHP, który poinformował Spółkę, że w aktach osobowych nie ma świadectwa pracy jednego z pracowników.

Pracownik ten został poproszony o dostarczenie tego dokumentu do Spółki, jednak stwierdził, że przekazał ten dokument osobie uprawnionej do dostępu do danych osobowych. Ta osoba oświadczyła, że dokument ten przekazała inspektorowi BHP, który pomagał przy kompletowaniu akt pracowniczych. Inspektor BHP zaprzeczył takim okolicznościom.

Incydent nie został zgłoszony Prezesowi UODO. W Spółce panowało przekonanie, że nie ma ryzyka naruszenia praw lub wolności osoby, której dane dotyczą. Pracownik, którego świadectwo pracy zgubiono, nie skierował względem pracodawcy żadnych roszczeń.

W toku dalszych wyjaśnień Spółka wskazała, że dokument w postaci świadectwa pracy nie został odnaleziony. Chociaż Spółka twierdziła, że poinformowała pracownika o naruszeniu zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.Urz. UE L z 2016 r. Nr 119, s. 1), to nie przedstawiła na ten fakt żadnych dowodów.

W takich okolicznościach sprawy wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie braku zgłoszenia naruszenia ochrony danych osobowych Prezesowi UODO, zgodnie z art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, oraz braku zawiadomienia o naruszeniu ochrony danych osobowych osoby, której dotyczyło naruszenie, zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679.

Rozstrzygnięcie i argumentacja prawna

Prezes UODO wydał decyzję administracyjną, w której stwierdził naruszenie przez Spółkę przepisu art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2016/679. Naruszenie polegało na niezgłoszeniu Prezesowi UODO naruszenia danych osobowych bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 72 godzin po stwierdzeniu naruszenia.

Z uwagi na powyższe na spółkę została nałożona administracyjna kara pieniężna w wysokości 15.994 złotych.

Uzasadniając powyższą decyzję, organ wskazał, iż zgodnie z art. 33 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, w przypadku naruszenia ochrony danych osobowych administrator danych bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 72 godzin po stwierdzeniu naruszenia zgłasza je organowi nadzorczemu, właściwemu zgodnie z art. 55 rozporządzenia 2016/679, chyba że jest mało prawdopodobne, by naruszenie to skutkowało ryzykiem naruszenia praw lub wolności osób fizycznych.

W realiach niniejszej sprawy doszło do naruszenia ochrony danych osobowych, polegającego na utracie przez Spółkę świadectwa pracy jej pracownika. Spółka nie kwestionowała tej okoliczności, podając jedynie, iż brak zgłoszenia Prezesowi UODO wynikał z przekonania, iż utrata dokumentu nie wiązała się z ryzykiem naruszenia praw lub wolności, której dane dotyczą.

Prezes UODO kategorycznie nie zgodził się z powyższym zapatrywaniem. Świadectwo pracy zawiera bowiem szereg informacji niezbędnych do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i z zakresu ubezpieczeń społecznych. Dane ze świadectwa pracy, np. podstawa prawna ustania stosunku pracy, zajęcie wynagrodzenia o pracę w ramach postępowania egzekucyjnego, powiązane z imieniem, nazwiskiem, datą urodzenia pracownika, mogą bezpośrednio lub pośrednio ujawniać informacje o życiu osobistym osoby, której one dotyczą, a także o jej problemach natury prawnej oraz statusie majątkowym.

Prezes UODO podkreślił, że nie ma znaczenia, czy ewentualny znalazca dokumentu wszedł w jego posiadanie, zapoznał się z nimi, lub wykorzystał w jakikolwiek sposób. Istotne i wystarczające jest samo ryzyko, że do takiej sytuacji mogło dojść, a co za tym idzie – w tym przypadku również wystąpiło ryzyko naruszenia praw lub wolności osoby fizycznej. Niedochodzenie przez pracownika, którego świadectwo pracy zgubiono, roszczeń przeciwko pracodawcy nie oznacza, że na pracodawcy jako administratorze danych nie ciążył ustawowy obowiązek zgłoszenia naruszenia ochrony danych osobowych Prezesowi UODO.

Wysokość administracyjnej kary pieniężnej

Przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej Prezes UODO wziął pod uwagę m.in. długi czas trwania naruszenia (co najmniej kilkanaście miesięcy), świadome podjęcie przez Spółkę decyzji o niezawiadamianiu Prezesa UODO, niezadowalającą współpracę z organem nadzorczym w celu naruszenia lub złagodzenia ewentualnych negatywnych skutków naruszenia, okoliczności dowiedzenia się o naruszeniu (poinformowanie przez Komendanta Powiatowego Policji na polecenie Prokuratury Rejonowej).

Jako okoliczności łagodzące wskazano m.in. liczbę osób poszkodowanych, brak wcześniejszych naruszeń, niewielkie ryzyko naruszenia praw lub wolności, brak szkody po stronie osoby dotkniętej naruszeniem, brak korzyści oraz brak uniknięcia straty finansowej po stronie administratora danych.

Waga opinii dziecka o kontaktach z rodzicem

Dyrektywa Omnibus: Zmiany w prawach konsumentów

Sytuacja konsumenta na rynku

Implementacja dyrektywy 2019/2161 ma na celu wzmocnienie i unowocześnienie ochrony konsumentów. Podczas korzystania z platformy handlowej otrzymują oni oferty zarówno od samej platformy, jak i od dostawców oferujących tam swoje usługi. Powoduje to mylne przekonanie z kim dokładnie kupujący zawierają umowy, i czy przysługują im prawa właściwe dla konsumentów. Ochrona konsumenta nie jest także dostatecznie dostosowana do dynamicznie zmieniającego się rynku, na którym usługi cyfrowe świadczone są nie w zamian za zapłatę, a udostępnienie danych osobowych. Ponadto niektóre regulacje dotyczące obowiązków informacyjnych przedsiębiorców są nadmiernie rozbudowane, przez co stają się niejasne. Niewątpliwie potrzebne były nowe, ujednolicające regulacje na poziomie Unii Europejskiej.

Obowiązki platform e-commerce

Projekt ustawy wprowadza przepisy, które gwarantują konsumentom większą przejrzystość przy zawieraniu umów online. Do ustawy z 30.5.2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287) wprowadzony zostanie art. 2 pkt 7, który definiuje internetową platformę handlową, która jest „usługą korzystającą z oprogramowania, w tym strony internetowej, części strony internetowej lub aplikacji, obsługiwanego przez przedsiębiorcę lub w jego imieniu, która umożliwia konsumentom zawieranie umów na odległość z innymi przedsiębiorcami lub konsumentami”.

Jeśli konsument wyrazi chęć zawarcia umowy na odległość, to dostawca internetowej platformy handlowej ma obowiązek poinformować o „ogólnych informacjach, udostępnionych w specjalnej części interfejsu internetowego, która jest bezpośrednio i łatwo dostępna ze strony, na której prezentowane są oferty, dotyczących głównych parametrów decydujących o plasowaniu ofert przedstawionych konsumentowi w wyniku wyszukiwania, o którym mowa w art. 2 pkt 11 ustawy z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2070) oraz znaczeniu tych parametrów w porównaniu z innymi parametrami”. Ponadto konsument powinien być poinformowany o tym, czy umowę, której jest stroną, zawiera z przedsiębiorcą czy konsumentem, czy mają do niej zastosowanie przepisy chroniące konsumentów, oraz kto jest odpowiedzialny za ich przestrzeganie. Co ważne przedsiębiorcy są zobowiązani do wskazania przejrzystych kryteriów publikowania rekomendacji oraz opinii kupujących. Wprowadzeniem w błąd będzie uznanie, jakoby dane opinie pochodziły od konkretnego konsumenta, który nie został jednak w żaden sposób zweryfikowany.

Co nowego w wyprzedażach i obniżkach cen?

Projekt ustawy zawiera zmiany dotyczące wyprzedaży i obniżek cen, które zostały opracowane obok tych zawartych w samej dyrektywie, i są odpowiedzią na specyficzny charakter polskiego rynku. Zmiany dotyczą ustawy z 9.5.2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 178). W przypadku obniżenia ceny sprzedawca jest zobowiązany, obok informacji o obniżonej cenie, poinformować także o najniższej cenie towaru lub usługi w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Jeżeli natomiast dany towar lub usługa są oferowane do sprzedaży krócej niż 30 dni, to obok informacji o cenie obniżonej należy umieścić informację o najniższej cenie tego towaru lub usługi, która obowiązywała w okresie od dnia ich oferowania do sprzedaży do dnia wprowadzenia obniżki. Za nieprzestrzeganie ustawowych obowiązków wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej może nałożyć karę pieniężną w wysokości 20 tys. zł. Jeśli zaś przedsiębiorca dopuści się przynajmniej trzech naruszeń w okresie 12 miesięcy, to wówczas kara może wzrosnąć do 40 tys. zł. Informowanie o obniżkach cen w sposób nienależyty może także zostać uznane za nieuczciwą praktykę rynkową i skutkować nałożeniem kary w wysokości 10% obrotu.

Umowy zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa

Projekt ustawy proponuje także objęcie ochroną umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, niezależnie od zmian wynikających z dyrektywy 2019/2161. Sprzedaż dokonywana np. na pokazach, wycieczkach czy w trakcie badań, rodzi szereg niebezpieczeństw dla konsumenta. Jest on wówczas poddawany większej presji psychologicznej sprzedającego. Umowy takie często zawierane są pochopnie. Oferty sprzedaży kierowane są także zazwyczaj do osób starszych, które, posiadając stałe źródło dochodu, mogą łatwo uzyskać kredyt konsumencki. Opisane wyżej umowy będą zakazane, a jeśli zostaną zawarte, to staną się nieważne z mocy prawa i nie wywołają żadnych skutków prawnych. Regulacja ma ochronić często nieświadomych konsumentów przed szybkim i nieprzemyślanym zawarciem umowy.

Nagranie rozmowy jako dowód w postępowaniu podatkowym

Stan faktyczny

Podatnik świadczył usługi budowlane na terenie Niemiec, także dla firm zagranicznych. W rozliczeniu PIT za rok 2015 wykazał podatek należny w kwocie 2.353 zł. Wszczęto wobec niego postępowanie podatkowe, w którym zakwestionowano fakt współpracy z D.W., a faktury dokumentujące nabycie od D.W. robót budowlanych na kwoty 12.000 EUR oraz 18.000 EUR, jakimi dysponował podatnik, uznano za nierzetelne (fikcyjne), a więc niemogące stanowić dowodu poniesienia kosztów podatkowych. Ostatecznie wydano decyzję określającą podatek w wysokości 25.624 zł.

Podatnik zaskarżył tę decyzję do sądu, twierdząc, że zakwestionowane faktury nie były fikcyjne, a dowodem tego jest nagrana przez niego rozmowa z D.W., która niesłusznie nie została uwzględniona przez organ jako zarejestrowana bez zgody rozmówcy.

Stan prawny

Organy podatkowe powinny podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest to zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 122 ustawy z 29.8.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540; dalej: OrdPU). W konsekwencji organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 OrdPU), a jako dowód musi dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 OrdPU).

Ten, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, posługuje się urządzeniem podsłuchowym, popełnia przestępstwo – art. 267 § 3 ustawy z 6.6.1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1138; dalej: KK).

Stanowisko WSA w Rzeszowie

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, przyjmując, że powyższy dowód z nagrania rozmowy powinien być przeprowadzony. Wskazał, że organ zobowiązany jest zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Z zestawienia art. 122 i 187 § 1 OrdPU wynika, że w trakcie postępowania podatkowego należy zgromadzić także te dowody, które nawet w sposób pośredni pozwolą na ustalenie właściwego przebiegu zdarzeń gospodarczych. Jeżeli bowiem dotychczasowy materiał dowodowy nie jest jednoznaczny i na jego podstawie trudne jest stanowcze odtworzenie przebiegu zdarzeń, to rolą organu jest zgromadzenie także takich dowodów, które pozwolą w sposób maksymalnie prawidłowy na przyznanie waloru prawdziwości określonej konkurującej grupie dowodów. Jeżeli więc w sytuacji niejednoznaczności zgromadzonego materiału dowodowego strona zgłasza dowód mogący mieć znaczenie przy ocenie tego materiału w kategoriach prawdy i fałszu, to rolą organu jest taki dowód przeprowadzić, ponieważ ma on istotne znaczenie dla realizacji zasady prawdy obiektywnej.

W niniejszej sprawie osobowy materiał dowodowy dzieli się na dwie grupy. W jednej znajdują się relacje podatnika i członków jego rodziny, z których wynika, że wystawiający faktury D.W. rzeczywiście wykonał zafakturowane prace. Druga zaś to zeznania D.W., który temu przeczy i twierdzi, że choć na fakturach znajdują się jego podpisy i pieczęcie jego firmy, to jednak nie on wypełnił je treścią. Rozstrzygnięcie tak zgromadzonego materiału dowodowego, jakkolwiek bardzo trudne, nie jest jednak niemożliwe. W takim układzie istotny jest każdy dowód pozwalający na obdarzenie wiarą jednego bądź drugiego zeznania.

Zgodnie z art. 180 § 1 OrdPU dowodem może być wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. Dowód w postaci nagrania rozmowy pomiędzy podatnikiem a D.W. na okoliczność wykonania spornych prac niewątpliwie mógłby doprowadzić do łatwego rozstrzygnięcia wiarygodności sprzecznych zeznań. Organ odmówił jednak jego dopuszczenia, gdyż D.W. nie został poinformowany o nagrywaniu rozmowy. Organ uznał więc, że dowód ten jest sprzeczny z prawem – z art. 47 i 49 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. poz. 284) – a także narusza zasady współżycia społecznego oraz prywatność. Stanowisko to jest niesłuszne. Przepisy Konstytucji RP nie zawierają żadnej normy, z której można wyinterpretować zakaz wykorzystania przez stronę postępowania nagrania rozmowy prowadzonej z jej udziałem. Inna sytuacja zaistniałaby, gdyby nagranie zawierało rozmowę, w której dana osoba by nie uczestniczyła. W takim przypadku nagrywający popełniłby przestępstwo bezprawnego posłużenia się urządzeniem nagrywającym, określone w art. 267 § 3 KK. Przepisu tego nie można jednak odnieść do nagrania przebiegu rozmowy, w której rozmawiający osobiście uczestniczy, i do którego skierowane są słowa osoby nagrywanej. W takim układzie nie może budzić wątpliwości to, że nie pozyskuje on informacji dla niego nieprzeznaczonej. Nie dochodzi do naruszenia tajemnicy komunikowania się, a jedynie do utrwalenia informacji skierowanej do osoby nagrywającej. Nagrywający, jakkolwiek zachowuje się w sposób nielojalny wobec osoby nagrywanej, nie popełnia w takiej sytuacji przestępstwa.

Nie jest też zasadne powołanie się na zasadę współżycia społecznego. Oczywiście sprawę można rozpatrywać w oparciu o gradację naruszanych dóbr. Z jednej strony może to być prawo do tajemnicy komunikowania się (chociaż trudno mówić o tajemnicy, skoro nagrywający uczestniczy w tej rozmowie), prawo do nieutrwalania wypowiedzi osoby bez jej zgody, a z drugiej strony prawo nagrywającego do uzyskania sprawiedliwego, zgodnego z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń wyroku sądowego, któremu to nagranie ma służyć. W sytuacjach skrajnych, gdy ujawnione nagrania mogłyby czynić poważne i nieodwracalne szkody osobie nagranej poprzez ujawnienie okoliczności zasługujących na zachowanie w tajemnicy (np. dotyczących zdrowia czy okoliczności mających charakter intymny), można by wywieść pogląd, że taki dowód byłby sprzeczny z prawem. W tej sprawie takie okoliczności jednak nie zachodzą, gdyż, jak wynika z dotychczasowych ustaleń, nagrana rozmowa odnosiła się tylko do spraw czysto biznesowych. Trudno jest więc na obecnym etapie postępowania wywieść, że nagranie zawiera informacje stygmatyzujące osobę nagraną lub osoby jej najbliższe.

Reasumując, sam fakt nagrania rozmowy przez osobę w niej uczestniczącą nie jest sprzeczny z przepisami prawa. Nie została naruszona tajemnica komunikowania się i nagrywający nie wszedł w posiadanie informacji dla niej nieprzeznaczonych. Dlatego też Sąd nakazał przeprowadzenie dowodu z nagranej rozmowy.

Bezpłatne leczenie dla każdego bez pracy