3.7.2026 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (druk sejmowy nr 2598). Zgodnie z uzasadnieniem zasadniczym celem regulacji jest zwiększenie poziomu przestrzegania praw pacjenta oraz przeciwdziałanie działaniom szkodliwym i niebezpiecznym dla zdrowia i życia ludzkiego. Ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Najważniejsze zmiany
- Wprowadzenie zakazu stosowania praktyk pseudomedycznych.
- Przyznanie Rzecznikowi Praw Pacjenta kompetencji do prowadzenia postępowań w tych sprawach.
- Umożliwienie wydawania ostrzeżeń publicznych i decyzji tymczasowych w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia pacjentów.
- Podwyższenie maksymalnej kary pieniężnej do 1 000 000 zł.
- Wprowadzenie odpowiedzialności osób kierujących podmiotami dopuszczającymi do naruszeń.
Nowelizacja zmienia ustawę z 6.11.2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 581; dalej: PrPacjRPPU). Jej głównym elementem jest dodanie rozdziału 13c, dotyczącego postępowań w sprawach praktyk pseudomedycznych. Regulacja ma objąć nie tylko podmioty lecznicze, lecz także osoby i jednostki działające poza systemem działalności leczniczej.
Projektodawca wskazuje przede wszystkim na ryzyko oferowania metod diagnostycznych lub leczniczych bez podstaw w aktualnej wiedzy medycznej. Problem dotyczy zwłaszcza usług reklamowanych jako leczenie chorób, terapii alternatywnych, odpłatnych konsultacji internetowych oraz działań, które mogą opóźniać podjęcie właściwego leczenia.
Praktyki pseudomedyczne i dezinformacja medyczna
Zgodnie z nowym art. 67zj PrPacjRPPU przez praktykę pseudomedyczną rozumie się podejmowane w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej:
- udzielanie świadczeń zdrowotnych stwarzających ryzyko uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia albo śmierci człowieka przez osobę niewykonującą zawodu medycznego;
- oferowanie lub stosowanie metody diagnostycznej albo leczniczej niebędącej świadczeniem zdrowotnym, w przypadku której wprowadza się w błąd co do tego, że posiada ona właściwości świadczenia zdrowotnego w zakresie diagnostyki lub leczenia małoletnich, chorób onkologicznych, ciężkich nieuleczalnych chorób lub zaburzeń psychicznych;
- wykonywanie działalności leczniczej bez uzyskania wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 103 ustawy z 15.4.2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 156), z uwzględnieniem art. 104 ust. 2 tej ustawy.
Ustawa wprowadza również regulację dotyczącą dezinformacji medycznej. Obejmuje ona publiczne rozpowszechnianie lub promowanie nieprawdziwych informacji o metodzie diagnostycznej lub leczniczej, albo o metodzie, której przypisuje się właściwości świadczenia zdrowotnego, jeżeli metoda ta jest niezgodna z aktualną wiedzą medyczną i zagraża życiu lub zdrowiu. Dotyczy to także nieprawdziwych informacji o szkodliwości metody diagnostycznej lub leczniczej zgodnej z aktualną wiedzą medyczną, przedstawianej jako zagrażająca życiu lub zdrowiu. Warunkiem będzie działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
Uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta
Rzecznik Praw Pacjenta będzie mógł wydać decyzję o uznaniu danej praktyki za pseudomedyczną, nakazać jej zaniechanie oraz wskazać działania niezbędne do usunięcia skutków jej stosowania. Decyzji tej zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Jeżeli podmiot zaprzestanie praktyki przed wydaniem decyzji, nie wyłączy to reakcji Rzecznika. W takim przypadku Rzecznik będzie mógł stwierdzić stosowanie praktyki pseudomedycznej i jednocześnie stwierdzić jej zaniechanie. Nadal możliwe będzie jednak nałożenie obowiązków służących usunięciu skutków wcześniejszego działania.
W sprawach, w których praktyka może zagrażać życiu lub zdrowiu pacjentów, Rzecznik będzie mógł podać do publicznej wiadomości informacje o tej praktyce i jej prawdopodobnych skutkach. Będzie mógł także wydać decyzję tymczasową, zobowiązującą podmiot do zaprzestania określonych działań lub zaniechań jeszcze przed zakończeniem postępowania. Decyzja tymczasowa będzie mogła zostać wydana jednokrotnie, na czas nie dłuższy niż miesiąc od dnia jej doręczenia, przy czym nie będzie mogła obowiązywać dłużej niż do dnia wydania decyzji kończącej postępowanie.
Rzecznik Praw Pacjenta będzie prowadził również jawny rejestr podmiotów prowadzących dezinformację medyczną. W określonych przypadkach, na wniosek Rzecznika, przedsiębiorca telekomunikacyjny świadczący usługi dostępu do Internetu będzie obowiązany do przekierowania połączeń z domeny internetowej wykorzystywanej do dezinformacji medycznej na stronę Rzecznika zawierającą komunikat ostrzegawczy.
Kary pieniężne
Nowelizacja podwyższa maksymalną karę pieniężną do 1 000 000 zł. Kara będzie mogła zostać nałożona za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów albo zakazu stosowania praktyk pseudomedycznych.
Rzecznik będzie mógł nakładać karę także w przypadku braku zaniechania praktyki lub niewykonania działań określonych w decyzji. Ustawa przewiduje ponadto możliwość wielokrotnego nakładania kary do czasu zaniechania praktyki albo usunięcia skutków jej stosowania. Kolejne postępowanie w sprawie kary będzie mogło zostać wszczęte nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym poprzednia decyzja stała się ostateczna.
Odrębna kara ma dotyczyć nieprzekazania dokumentów lub informacji na żądanie Rzecznika w wyznaczonym terminie. Jej maksymalna wysokość wyniesie 100 000 zł. Dodatkowo Rzecznik będzie mógł nałożyć karę do 20 000 zł na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, który nie zrealizuje w terminie określonego żądania w postępowaniu wyjaśniającym.
Odpowiedzialność kierujących
Nowe przepisy przewidują także karę pieniężną dla kierownika podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub osoby kierującej podmiotem stosującym praktykę pseudomedyczną. Kara będzie mogła wynieść do dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.
Odpowiedzialność ma dotyczyć przypadków umyślnego dopuszczenia, przez działanie lub zaniechanie, do naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów albo praktyk pseudomedycznych. Obejmie także niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania praktyki lub usunięcia jej skutków.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →
