- Notariusze przekazują dokumenty dotyczące nabywania nieruchomości i określonych praw w spółkach przez cudzoziemców za pośrednictwem CREWAN, z zachowaniem siedmiodniowego terminu.
- Dokumenty elektroniczne sporządza się w formacie ASiC, opatruje kwalifikowanym podpisem elektronicznym i automatycznie rejestruje w Repozytorium.
- Opłata za umieszczenie dokumentu w CREWAN wynosi 5 zł, a okres przechowywania dokumentacji objętej nowym obowiązkiem – 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została umieszczona w Repozytorium.
Cel i założenia nowelizacji
Ustawa z 17.7.2026 r. usprawnia przekazywanie dokumentacji dotyczącej nabywania nieruchomości przez cudzoziemców oraz prowadzenie rejestrów pozostających w kompetencji ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Przed wejściem nowelizacji w życie notariusze realizowali obowiązek określony w art. 8a ust. 1 ustawy z 24.3.1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2278; dalej: NierCudzU) przez przesyłanie odpowiednich wypisów, kopii i odpisów dokumentów w formie papierowej. Jednocześnie część tej dokumentacji była już sporządzana elektronicznie na potrzeby przekazywania jej innym instytucjom publicznym.
W uzasadnieniu projektu wskazano, że wykorzystanie CREWAN ma ograniczyć przypadki nieterminowego wykonywania obowiązków informacyjnych oraz usprawnić weryfikację legalności nabyć dokonywanych przez cudzoziemców. Nowelizacja nie zmienia zasad uzyskiwania zezwoleń na nabycie nieruchomości, lecz sposób przekazywania dokumentów właściwemu organowi.
Jakie dokumenty są przekazywane elektronicznie?
Nowelizacja nie zmienia katalogu dokumentów objętych obowiązkiem informacyjnym, określonego w art. 8a ust. 1 NierCudzU. Obowiązek nadal obejmuje:
- wypisy aktów notarialnych oraz kopie umów z podpisami notarialnie poświadczonymi, na podstawie których cudzoziemiec nabył nieruchomość w Polsce albo nabył lub objął udziały, akcje bądź ogół praw i obowiązków w spółce handlowej będącej właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości;
- wypisy aktów poświadczenia dziedziczenia wraz z wypisami protokołów dziedziczenia, jeżeli stwierdzono dziedziczenie przez cudzoziemca, a spadek obejmuje wskazane w ustawie nieruchomości lub prawa;
- odpisy europejskich poświadczeń spadkowych potwierdzających dziedziczenie przez cudzoziemca, jeżeli w skład spadku wchodzą nieruchomości lub określone prawa w spółkach handlowych.
Termin realizacji obowiązku pozostaje niezmieniony i wynosi 7 dni od dnia sporządzenia dokumentów. Od 19.11.2026 r. dokumenty te są przekazywane elektronicznie za pośrednictwem CREWAN.
Nowe zasady przekazywania dokumentów przez CREWAN
Zgodnie z dodanym art. 8a ust. 1a NierCudzU notariusz realizuje obowiązek informacyjny przez umieszczenie elektronicznych wypisów, kopii lub odpisów dokumentów w CREWAN, w formacie umożliwiającym elektroniczne przeszukiwanie ich treści.
Nowelizacja nie oznacza konieczności sporządzania wszystkich aktów notarialnych w postaci elektronicznej. Nadal możliwe jest sporządzenie dokumentu papierowego, a następnie przygotowanie jego elektronicznego odpowiednika na potrzeby przekazania przez Repozytorium.
Zgodnie z art. 8a ust. 1b NierCudzU notariusz odpowiada za umieszczenie dokumentu w CREWAN, natomiast Krajowa Rada Notarialna zapewnia jego niezwłoczne przesłanie ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych.
Minister nie uzyskuje bezpośredniego dostępu do całego Repozytorium, lecz otrzymuje dokumenty za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
Wymagania techniczne dotyczące dokumentów elektronicznych
Szczegółowe zasady sporządzania dokumentacji określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 16.11.2026 r. w sprawie elektronicznych wypisów i wyciągów z aktów notarialnych oraz innych elektronicznych dokumentów oraz trybu informowania o ewentualnych przerwach w dostępie do Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 1523; dalej: DokCREWANR).
Zgodnie z § 2 ust. 1 DokCREWANR elektroniczne wypisy i wyciągi z aktów notarialnych oraz wypisy, kopie i odpisy innych dokumentów sporządza się w formacie ASiC, zawierającym treść aktu notarialnego lub innego dokumentu.
Dokument umieszczany w Repozytorium musi zawierać:
- treść aktu notarialnego lub innego dokumentu oraz elektroniczne kopie załączników;
- imię i nazwisko notariusza oraz siedzibę kancelarii, a w odpowiednich przypadkach także dane zastępcy notarialnego, notariusza emerytowanego lub aplikanta notarialnego wykonującego czynności notarialne;
- oznaczenie uprawnionego odbiorcy dokumentu;
- kwalifikowany podpis elektroniczny osoby wskazanej w rozporządzeniu;
- właściwe numery repertorium A.
Wymagania te mają zapewnić identyfikację dokumentu, osoby odpowiedzialnej za jego sporządzenie oraz podmiotu uprawnionego do jego otrzymania.
Rejestrowanie dokumentów i potwierdzenie ich umieszczenia
Nowelizacja obejmuje również art. 92a ustawy z 14.2.1991 r. – Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 614; dalej: PrNot). Zmienione przepisy rozszerzają zakres dokumentacji przechowywanej w CREWAN oraz określają zasady jej umieszczania.
Zgodnie z art. 92a § 3 PrNot notariusz opatruje elektroniczny wypis lub inny dokument kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Na podstawie § 2 ust. 3 DokCREWANR każdemu dokumentowi umieszczonemu w Repozytorium automatycznie nadaje się numer Rep. N, a system odnotowuje datę i czas jego umieszczenia.
Ponadto art. 92a § 6 PrNot przewiduje przekazanie notariuszowi zawiadomienia zawierającego numer dokumentu oraz dokładną datę i godzinę jego umieszczenia w CREWAN. Zawiadomienie dołącza się do oryginału aktu notarialnego lub innego dokumentu, a w przypadkach określonych w przepisie drugi egzemplarz wydaje się stronie aktu.
To rozwiązanie umożliwia jednoznaczne ustalenie momentu umieszczenia dokumentu w systemie, co ma znaczenie dla weryfikacji dochowania siedmiodniowego terminu.
Opłata za umieszczenie dokumentu w Repozytorium
Dodany art. 8a ust. 1c NierCudzU przewiduje obowiązek pobierania przez notariusza od stron czynności notarialnej opłaty za umieszczenie dokumentu w CREWAN. Pobrana kwota jest następnie przekazywana Krajowej Radzie Notarialnej.
Szczegółowe zasady określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29.10.2026 r. w sprawie okresu przechowywania elektronicznych wypisów, kopii lub odpisów dokumentów w Centralnym Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych oraz opłaty za ich umieszczenie w tym Repozytorium (Dz.U. z 2026 r. poz. 1449; dalej: PrzechCREWANR2).
Zgodnie z § 3 PrzechCREWANR2 opłata za umieszczenie jednego dokumentu wynosi 5 zł. Na podstawie § 4 PrzechCREWANR2 notariusz przekazuje łączną kwotę pobranych opłat bezgotówkowo na rachunek bankowy Krajowej Rady Notarialnej, do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu umieszczenia dokumentów w CREWAN.
Opłata jest związana z umieszczeniem dokumentu w systemie, niezależnie od wartości nieruchomości lub praw będących przedmiotem czynności notarialnej.
Przechowywanie dokumentów i bezpieczeństwo Repozytorium
Zgodnie z § 2 PrzechCREWANR2 elektroniczne wypisy, kopie i odpisy dokumentów objętych obowiązkiem określonym w art. 8a ust. 1 NierCudzU są przechowywane w CREWAN przez 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym zostały umieszczone w Repozytorium.
Odrębne wymagania dotyczące bezpieczeństwa dokumentacji określa § 3 DokCREWANR. Dokumenty przechowuje się w warunkach zapewniających niezmienność danych oraz odnotowywanie zmian oddziałujących na ich treść. Przy wydawaniu opatruje się je zaawansowaną pieczęcią elektroniczną.
Za bezpieczeństwo CREWAN odpowiada Krajowa Rada Notarialna, która zgodnie z art. 92a § 1 PrNot zapewnia ochronę danych przed nieuprawnionym dostępem, przetwarzaniem, zmianą lub utratą.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości reguluje również postępowanie w razie przerw w dostępie do Repozytorium. Na podstawie § 4 DokCREWANR Krajowa Rada Notarialna niezwłocznie informuje o takich przerwach, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, Ministra Sprawiedliwości, notariuszy, sądy oraz inne uprawnione organy państwowe.
Przepisy przejściowe i wejście w życie
Ustawa z 17.7.2026 r. o zmianie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz.U. z 2026 r. poz. 1099) weszła w życie 19.11.2026 r., po upływie trzymiesięcznego okresu vacatio legis. Art. 3 ustawy z przewiduje, że do dokumentów sporządzonych przed tą datą stosuje się przepisy dotychczasowe, nawet jeżeli termin realizacji obowiązku informacyjnego przypada po wejściu nowelizacji w życie.
Na podstawie art. 4 utraciły moc dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 92a § 7 PrNot.
Również 19.11.2026 r. weszły w życie oba rozporządzenia wykonawcze.
Artykuł pochodzi z Systemu Legalis. Bądź na bieżąco, polub nas na Facebooku →