Przedsiębiorcy z prawami konsumenta

Exit tax a przekazanie za granicę mienia osobistego

Stan faktyczny

Podatniczka mieszka w Polsce i jest polskim rezydentem podatkowym. Jej syn mieszka za granicą i jest rezydentem podatkowym państwa, w którym mieszka. W ramach sukcesji rodzinnej podatniczka planuje przekazać nieodpłatnie, w formie darowizny, całość lub część przysługujących jej udziałów w spółce na rzecz syna. Wskutek tego przyszłego zdarzenia Polska utraci w całości lub części prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia udziałów w spółce, które stanowiłyby przedmiot darowizny. Dlatego podatniczka złożyła wniosek o wydanie interpretacji podatkowej, pytając, czy darowizna ta spowoduje po jej stronie powstanie obowiązku podatkowego z tytułu podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków (podatek od wyjścia – exit tax). Podatniczka uważa, że nie spowoduje, dodając przy tym, że nie prowadzi w ogóle działalności gospodarczej.

Organ interpretujący uznał jednak, że darowizna będzie skutkować powstaniem po stronie podatniczki obowiązku podatkowego w zakresie podatku od wyjścia, gdyż Polska utraci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia udziałów przekazanych synowi.

Stan prawny

Zgodnie z art. 30da ust. 2 pkt 1 PDOFizU opodatkowaniu podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków podlega przeniesienie składnika majątku poza terytorium Polski, w wyniku którego Polska w całości albo w części traci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia tego składnika majątku, przy czym przenoszony składnik majątku pozostaje własnością tego samego podmiotu.

Przepis ten stosuje się odpowiednio także w przypadku nieodpłatnego przekazania składnika majątku innemu podmiotowi (art. 30dh ust. 3 pkt 1 PDOFizU).

Kluczową rolę w sprawie odegrała definicja pojęcia „składniki majątkowe”, które w art. 5a pkt 2 PDOFizU określone są jako „aktywa w rozumieniu ustawy o rachunkowości pomniejszone o przejęte długi funkcjonalnie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą zbywcy, o ile długi te nie zostały uwzględnione w cenie nabycia, o której mowa w art. 22g ust. 3”.

Stanowisko WSA w Bydgoszczy

Sąd uchylił zaskarżoną interpretację. Uznał, że definicja pojęcia składniki majątkowe (art. 5a pkt 2 PDOFizU) jednoznacznie wskazuje, że są to wyłącznie składniki związane z działalnością gospodarczą. Przepisy o podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków posługują się tym samym pojęciem i nie można przyjmować, że na gruncie tych przepisów ma ono inne znaczenie, niż wytyczone w ogólnej definicji ustawowej. Należy więc uznać, że podatek ten nie dotyczy majątku osobistego. Także z treści unijnej dyrektywy ATAD nie można wyczytać, że podatek od wyjścia ma zastosowanie także w sytuacji dokonania między członkami rodziny darowizny mienia należącego do majątku osobistego darczyńcy będącego osobą fizyczną.

Skoro więc w sprawie nie budzi wątpliwości, że udziały, które podatniczka planuje przekazać synowi, nie stanowią składnika majątku związanego z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, bo stanowią jej majątek osobisty, to nie można zasadnie twierdzić, że darowanie udziałów synowi podlega opodatkowaniu.

Zmiany w przetargach pomogą walczyć z COVID-19

Samorządy apelują do rządu o przesunięcie wejścia w życie nowego prawa zamówień publicznych. Słusznie?

Przemysław Grosfeld: Rozumiem obawy samorządów. Ale proszę mi wierzyć, że korzyści z wejścia w życie nowego prawa zamówień publicznych odczują także one. Ustawa była bardzo szeroko konsultowana i powszechnie chwalona, również przez nie. Jesteśmy przekonani, że są to dobre przepisy i przysłużą się rynkowi. Zakładamy, że zamawiający i wykonawcy szybko nauczą się korzystać z nowych rozwiązań. Ustawa miała także bardzo długie, bo aż ponadroczne vacatio legis. Nie jest też tak, że pojawiają się głosy tylko z jednej strony. Są zamawiający, zarówno mniejsi, samorządowi, jak i więksi, np. GDDKiA, którzy czują się gotowi do stosowania przepisów. Przygotowali do tego już swoje wewnętrzne struktury, dokumentacje i mogliby być zaskoczeni przesunięciem wejścia w życie nowego prawa zamówień publicznych.

Gminy nie uważają, że nowe przepisy są złe. Wręcz odwrotnie. Chwalą je. Nie ma jednak jeszcze kompletu aktów wykonawczych do tej ustawy. Z tego powodu mają trudności z jej wdrożeniem. Dlaczego, skoro vacatio legis nowego prawa zamówień publicznych było takie długie, nie udało się przygotować tych przepisów na czas?

Rozporządzenia są aktami niższego rzędu, które nie wprowadzają tak zasadniczych zmian jak sama ustawa. Większość projektów rozporządzeń jest już dostępna od lipca, część od sierpnia, a ostatnie rozporządzenie od listopada. Wszystkie były bardzo szeroko konsultowane. Zawarte w nich rozwiązania nie różnią się znacząco od obowiązujących obecnie.

W trakcie prac legislacyjnych nie pojawiła się potrzeba wprowadzenia wielu istotnych zmian. Nie powinny być więc zaskoczeniem dla rynku, gdy już zostaną opublikowane. Kolejne opublikujemy wkrótce. To przede wszystkim rozporządzenia dotyczące ogłoszeń o zamówieniach, podmiotowych i przedmiotowych środków dowodowych, komunikacji elektronicznej, planów postępowań czy szczegółów postępowania przed Krajową Izbą Odwoławczą.

Przez pandemię prace nad nowymi rozporządzeniami przesunięto.

Przez pierwsze dziewięć miesięcy tego roku koncentrowaliśmy się na przygotowywaniu rozwiązań do kolejnych tarcz antykryzysowych. Pozwoliły one na zachowanie płynności finansowej firm i ochronienie milionów miejsc pracy. Ministerstwo Rozwoju było bowiem odpowiedzialne za działania związane ze zwalczaniem skutków epidemii dotyczących gospodarki.

Proszę się nie dziwić samorządom. Widziałam już niejedną niespodziankę w przepisach wykonawczych. Dopóki rozporządzenie nie zostanie opublikowane w Dzienniku Ustaw, dopóty może być z nim różnie. Są więc ostrożne.

Zapewniam, że w tym wypadku nie będzie niespodzianki względem tych projektów, które rynek już zna.

Z jakością polskiej legislacji nie jest najlepiej. Nikogo już nie dziwi, kiedy poprawia się przepisy, które nie weszły jeszcze w życie. Podobnie jest w tym wypadku. Są już zmiany do nowej ustawy. Jak to możliwe, skoro jak sam pan mówił, prace nad prawem zamówień publicznych były szeroko konsultowane i nie przebiegały w ekspresowym tempie, co bardzo często się dziś zdarza?

Są to jedyne tego rodzaju zmiany do nowej ustawy. Zaczną obowiązywać razem z prawem zamówień publicznych.

Ich celem jest dostosowanie przepisów ustawy o koncesjach na roboty budowlane do nowych rozwiązań. Zależy nam także na tym, aby nowe prawo zamówień publicznych jak najlepiej odzwierciedlało regulacje unijnych dyrektyw w tej sprawie i nie powodowało problemów w ich codziennym stosowaniu.

Po rozmowach z przedsiębiorcami i zamawiającymi i razem z Urzędem Zamówień Publicznych postanowiliśmy wprowadzić w 90 proc. przypadków drobne poprawki, które rozwiewają pojawiające się dziś wątpliwości. Chodzi m.in. o przepisy dotyczące nowej procedury poniżej progów unijnych. Zamawiający zgłaszali, że nie do końca są pewni, jak w opisanych w ustawie przypadkach prowadzić skuteczne negocjacje. Zdecydowaliśmy się na punktowe zmiany. Przewidują one doprecyzowanie przepisów w wariantach umożliwiających prowadzenie negocjacji tam, gdzie zajdzie taka potrzeba.

Zmiany podobnej kategorii znalazły się w przepisach dotyczących środków ochrony prawnej, kontroli czy umów. Otrzymywaliśmy na przykład postulaty, aby nie ograniczać czasu obowiązywania umów do czterech lat, tylko by mogły być zawierane na dłuższy czas. To zostało zawarte w nowelizacji. Zmiany mają zatem charakter doprecyzowujący, ujednolicający lub legislacyjny i wynikają z rozmów z rynkiem. Nie mają one charakteru kluczowego, który znacząco wpływałby na brzmienie nowego prawa zamówień publicznych. Może z wyjątkiem jednej.

Ma pan na myśli zamówienia bagatelne?

Tak. Zdecydowaliśmy się na te zmiany na wyraźną prośbę samorządów. Dlatego powinny je przyjąć z aprobatą. Chodzi o zamówienia o wartości od 50 do 130 tys. zł. Przepisy wymagały zamieszczenia ogłoszenia na stronie Biuletynu Urzędu Zamówień Publicznych. Samorządy sygnalizowały nam, że spowalnia to składanie zamówień, które trzeba szybko zrealizować, co jest w pełni zrozumiałe w dobie pandemii.

Dlatego postanowiliśmy spełnić ich postulaty. W nowym prawie zamówień publicznych nie będzie już obowiązku publikacji ogłoszeń dla zamówień bagatelnych. Doszliśmy do wniosku, że nowe przepisy wprowadzają dużo prorynkowych rozwiązań, a rezygnacja z tego obowiązku pomoże zamawiającym. Zwłaszcza że nieobjęcie tych zakupów przez prawo zamówień publicznych nie oznacza, że nie jest to w żaden sposób nadzorowana kategoria.

Zamawiający powinni przecież wszystkich wydatków dokonywać w sposób transparentny i oszczędny, co nakazują przepisy o finansach publicznych.

No tak, ale te zmiany są wprowadzane na ostatnią chwilę. Parlament dopiero niedawno zakończył prace nad nimi. Nie można było ich na spokojnie wprowadzić wcześniej? Po co siać nikomu niepotrzebny zamęt? Znam też wiele przykładów aktów prawnych, które niby zawierały nieistotne zmiany, ale raptem w ciągu jednych wieczornych obrad sejmowych pojawiały się poważne zmiany.

Rozumiem. Ale w tym wypadku tak nie jest. Jedyna duża zmiana dotyczy tylko zamówień bagatelnych. A jak już mówiłem, zdecydowaliśmy się na nią na prośbę samorządowców. Ustawa została przyjęta bez poprawek w Sejmie i już ją podpisał prezydent. Rynek ma zatem jeszcze czas na to, aby poznać ostateczną wersję tych przepisów.

Czy pandemia nie utrudni wdrażania nowych przepisów, np. powołania do życia sądu ds. zamówień publicznych?

Wręcz odwrotnie. Powinny pomóc.

W jaki sposób?

Nowe przepisy oferują liczne i korzystne rozwiązania dla wykonawców, w tym należących do sektora MŚP, a jest to obecnie grupa najbardziej dotknięta sytuacją pandemiczną.

Rozwiązania te nabierają dodatkowego znaczenia w czasach, gdy wielu przedsiębiorców potrzebuje dostępu do stabilnego i przyjaznego rynku zamówień publicznych.

Zamówienia publiczne mogą być teraz bardzo dobrym rynkiem dla wykonawców i część firm chętnie w nie wejdzie. A nowe prawo im w tym pomoże. Zawiera bardzo dużo proprzedsiębiorczych rozwiązań. Przewiduje obowiązkowe zaliczki w wypadku częściowej płatności w umowach powyżej 12 miesięcy, co w obecnych trudnych czasach mierzenia się ze skutkami gospodarczymi Covid-19 ma zasadnicze znaczenie. Waloryzacja oprze się na wahaniu cen materiałów i kosztów. Został stworzony katalog klauzul zakazanych w zamówieniach. Będą przepisy ograniczające kary umowne.

Poprawi się równowaga między obowiązkami zamawiającego a wykonawcy. Procedury zostaną uproszczone, np. dla zamówień poniżej progów unijnych. Pojawi się również możliwość polubownego rozwiązywania sporów. Nastąpią też zmiany w przepisach o kontroli zamówień publicznych, na co zwracano nam szczególną uwagę. Umieszczone zostaną wspólne zasady dla instytucji kontrolnych. Chodzi o to, aby kontrole się nie dublowały. Będą check-listy, aby zamawiający wiedział, czego się spodziewać w trakcie kontroli.

I co więcej, część tych rozwiązań wprowadziliśmy w przepisach covidowych, żeby rozwiązania „propłynnościowe” już działały. I nowa ustawa będzie to kontynuowała i już na stałe wprowadzała do systemu.

Razem z wejściem prawa zamówień publicznych pojawi się nowy sąd. Czy zacznie on funkcjonować od 1 stycznia? Czy też od tej daty zacznie się dopiero jego organizacja?

Z informacji, jakie posiadam od Ministerstwa Sprawiedliwości, wynika, że sąd ma zacząć działać już od 1 stycznia 2021 r. Ale i tak większość odwołań będzie trafiać najpierw do Krajowej Izby Odwoławczej, a dopiero potem można się odwołać do Sądu Okręgowego w Warszawie.

Od 1 stycznia zamówienia składa się na platformie elektronicznej. Będzie gotowa na czas?

Mamy właściwie dwa narzędzia, którymi zarządza prezes Urzędu Zamówień Publicznych. Jedno to profesjonalna, rozbudowana platforma, która będzie służyła nie tylko do tego, aby poprzez nią składać oferty, ale również pomoże sterować całym procesem zakupowym.

Wdrożenie platformy odbędzie się etapami. 1 stycznia wystartuje na pewno jej najważniejszy moduł, czyli Biuletyn Zamówień Publicznych, w którym będą publikowane wszystkie ogłoszenia. W kolejnych kwartałach ruszą kolejne moduły.

Jednocześnie prezes UZP rozbudowuje tzw. miniportal, czyli narzędzie, które już dziś służy do składania ofert w dużych postępowaniach. Od Nowego Roku na tym portalu będą prowadzone za darmo wszystkie postępowania elektroniczne.

Przemysław Grosfeld jest radcą prawnym. Od 2019 r. sprawuje funkcję zastępcy dyrektora w Departamencie Doskonalenia Regulacji Gospodarczych Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii. Odpowiada m.in. za legislację związaną z prawem zamówień publicznych. Uczestniczył od początku w pracach nad nowym pzp. Wcześniej przygotowywał regulacje związane z warunkami prowadzenia działalności gospodarczej.

Wyrok Sądu Najwyższego w sprawie uchwały izby adwokackiej jest niezaskarżalny

Stan faktyczny

Minister Sprawiedliwości zaskarżył uchwałę Zgromadzenia Izby Adwokackiej w A. w części dotyczącej ustalenia składki rocznej za pierwszy rok po wpisie dla adwokatów wpisanych na listę adwokatów Rady Adwokackiej w A. Adwokaci, którzy ukończyli aplikację adwokacką w tej Izbie mieli wpłacić 3640 zł, natomiast pozostali – 5040 zł. Sąd Najwyższy uchylił uchwałę w zaskarżonej części uznając, że konstruowanie pierwszej składki izbowej, w wysokości znacznie przekraczającej wysokość składki dla pozostałych osób wpisanych na listę adwokatów, powoduje, że traci ona charakter składki rocznej, o której mowa w art. 40 pkt 3 ustawy z 26.5.1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1651 ze zm.; dalej jako: PrAdw). W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że składka roczna określona w zaskarżonej uchwale miała charakter ukrytej opłaty za wpis na listę adwokatów, tym samym jako pozbawiona podstawy prawnej, nie ma charakteru wiążącego (zob. wyrok SN z 11.12.2019 r., I NO 128/19, Legalis).

Naczelna Rada Adwokacka zaskarżyła wyżej wskazane orzeczenie, dowodząc, że od wyroku Sądu Najwyższego wydanego w I instancji możliwe jest odwołanie się do Sądu Najwyższego jako II instancji. Twierdziła, że z art. 176 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP wynika wymóg, aby od orzeczenia Sądu Najwyższego kończącego postępowanie ze skargi Ministra Sprawiedliwości na uchwały organów samorządów prawniczych przysługiwała skarga kasacyjna.

Z uzasadnienia SN

Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną uznając, że w sprawie wniesionej przez Naczelną Radę Adwokacką pismem określonym jako skarga kasacyjna nie przysługuje droga sądowa, bowiem ani przepisy PrAdw ani KPC nie przewidują środka odwoławczego od wyroku Sądu Najwyższego wydanego na podstawie art. 14 ust. 2 PrAdw, w szczególności zaś nie przysługuje w tym zakresie możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co nie uchybia zasadzie z art. 176 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w ramach ogólnie sformułowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu mieści się nie tylko prawo do sądu jako prawo do sądowego wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy powszechne i wojskowe, do którego stosują się gwarancje wymagające dwuinstancyjności, ale również prawo do sądowej kontroli aktów godzących w konstytucyjnie gwarantowane prawa jednostki. W tym drugim przypadku sądy działają jako organ kontroli innych aktów władzy publicznej rozstrzygających sprawy jednostek po to, aby ustrzec je przed arbitralnością władzy i do tej kategorii spraw nie odnosi się art. 176 Konstytucji RP (zob. wyrok TK z 12.5.2003 r., SK 38/02, OTK Nr 5/2003, poz. 38). Wymaganie dwuinstancyjności nie odnosi się do tych postępowań, które są poddane jedynie końcowej kontroli sądu, dlatego występujące w art. 176 ust. 1 Konstytucji RP pojęcie „postępowanie sądowe” nie dotyczy sytuacji, w których sąd działa jako organ kontrolujący inne niż rozstrzygnięcia sądowe, akty władzy publicznej, czyli sprawuje czynności z zakresu ochrony prawnej (zob. wyrok TK z 13.1.2015 r., SK 34/12, OTK Nr 1/2015, poz. 1).

W ocenie Sądu Najwyższego nie ma analogii między sytuacją organów samorządu adwokackiego w rozpatrywanej sprawie, a sytuacją podmiotów prywatnych będących podstawowym adresatem gwarancji zawartych w rozdziale II Konstytucji RP. Jak wyjaśniono, organy samorządu zawodowego realizują bowiem tutaj zadania publiczne i podlegają w tej mierze kontroli ze strony organów administracji publicznej, której rezultatem może być szczególna sądową kontrolą legalności ich działań. Należy uznać, że organy samorządu adwokackiego występują bowiem w kontekście tej sprawy jako organ sprawujące w pewnym zakresie władztwo publiczne nad członkami samorządu. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że skargi Ministra Sprawiedliwości na uchwały organów samorządu adwokackiego nie są rozpatrywane przez Sąd Najwyższy ani w I instancji, ani też w ogóle w ramach kontroli instancyjnej. Pozainstancyjny charakter tej kontroli wyraża się również w tym, że skarga Ministra Sprawiedliwości na uchwałę samorządu zawodowego (adwokackiego, radcowskiego, notarialnego, komorniczego) stanowiąc specyficzny środek zaskarżenia, jest rozpatrywana przy odpowiednim stosowaniu przepisów KPC o skardze kasacyjnej będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, do którego nie stosuje się zasada dwuinstancyjności (zob. wyrok SN z 18.9.2014 r., III ZS 3/14, Legalis).

Wsparcie dla przedsiębiorców – Tarcza antykryzysowa 6.0.

Dofinansowanie 2 000 zł do wynagrodzenia pracownika

Zgodnie z dodanym art. 15gga KoronawirusU, przedsiębiorca, którego przeważającym rodzajem działalności oznaczonym według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 na dzień 30.9.2020 r. była ta opierająca się na: sprzedaży detalicznej żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, odzieży, obuwia, wyrobów skórzanych oraz innych, prowadzonej zarówno w wyspecjalizowanych sklepach, jak i na straganach, czy targowiskach; organizacji targów, wystaw, kongresów; wypożyczaniu i dzierżawie sprzętu rekreacyjnego i sportowego; działalności szpitali; fizjoterapeutycznej; usługowej związanej z poprawą kondycji fizycznej czy praniu i czyszczeniu wyrobów włókienniczych oraz futrzarskich może wnioskować o dofinasowanie miesięczne w kwocie 2000 zł do wynagrodzenia pracowników z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. O podobne wsparcie mogą się ubiegać również piloci wycieczek, przewodnicy turystyczni oraz przedsiębiorcy działający w branżach: gastronomicznej, kulturalnej, artystycznej, sportowej, rozrywkowej, rekreacyjnej, fotograficznej, filmowej, muzycznej, w zakresie pasażerskiego transportu lądowego, a także zajmujący się pozaszkolnymi formami edukacji. Kluczowym kryterium jest ponadto to, by przychód z działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy w następstwie wystąpienia COVID-19 co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego. Wypłata środków nastąpi w wielkości uwzględniającej wymiar czasu pracy danego pracownika, na podstawie umowy o świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy. Wsparcie będzie przysługiwać przez łączny okres 3 miesięcy kalendarzowych, przypadających od miesiąca złożenia wniosku.

Dotacja –  5 000 zł na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej

Starosta, na podstawie umowy, ma fakultatywną możność udzielenia jednorazowej dotacji ze środków Funduszu Pracy na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy. Wsparcie opiewa na wysokość do 5 000 zł, o ile zainteresowany podmiot prowadził działalność gospodarczą o kodach PKD określonych w art. 15zze⁴ ust. 1 KoronawirusU, tj. obejmującą te gałęzie gospodarki, które wskutek wprowadzonych reżimów z walce epidemią uległy największemu zastopowaniu. Weryfikacja branży kwalifikującej się do otrzymania dotacji będzie następowała podług danych zawartych w REGON na dzień 30.9.2020 r. – przedsiębiorca musi być zatem aktywny w tym okresie. Zawieszenie działalności zahaczające o wskazaną datę, dyskwalifikuje z pomocy pieniężnej. Przedsiębiorca zobligowany jest jednocześnie wykazać, że przychód z jego działalności uzyskany w październiku albo listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w analogicznym miesiącach roku ubiegłego tj. w 2019 r. Spełnienie powyższych kryteriów legitymuje do złożenia wniosku wyłącznie w formie elektronicznej do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na siedzibę przedsiębiorcy, po ogłoszeniu naboru przez dyrektora powiatowego urzędu pracy, do 31.1.2021 r. Po otrzymaniu należności, ustawodawca zastrzegł, by działalność była kontynuowana przez co najmniej 3 miesiące – w przeciwnym razie, będzie musiała podlegać zwrotowi w całości. Podobny skutek wywołała wydatkowanie dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem, złożenie przynajmniej jednego oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym, nie spełnienie innych warunków do udzielania dotacji, czy też niepoddanie się kontroli prowadzonej przez starostę, który może ją zainicjować w ciągu 3 lat od dnia udzielenia dotacji.

Zwolnienie lub przedłużenie terminów płatności podatku od nieruchomości

W myśl art. 15p–15q ust. 1 KoronawirusU, rada gminy może wprowadzić, w drodze uchwały, za część roku 2020 oraz za wybrane miesiące pierwszego półrocza 2021 r., zwolnienia z podatku od nieruchomości: gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, alternatywnie ma także możność wydłużenia terminu zapłaty podatku za miesiące: kwiecień, maj oraz czerwiec 2020 r., nie dłużej jednak niż do 30.9.2020 r. Natomiast, obowiązek zapłaty rat podatku za wybrane miesiące pierwszego półrocza 2021 r., może zostać przesunięty nie dłużej niż do 31.12.2021 r. Udogodnienie to skierowane jest do grupy przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19.

Zwolnienie od opłaty targowej

Od 1.1.2021 r. do 31.12.2021 r. jednostki samorządu terytorialnego nie będą pobierać opłaty targowej – art. 31zzm ust.1 KoronawirusU. W zamian, samorządy uzyskają rekompensatę ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, przekazywaną na ich rachunki bankowe do 31.3.2021 r. Podstawę zaś do jej wyliczenia stanowić będą dochody z tytułu opłaty targowej wykazane za rok 2019 w sprawozdaniach jednostek samorządu terytorialnego.

Rozszerzenie kręgu przedsiębiorców uprawnionych do świadczenia postojowego

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą o PKD wskazanym w art. 15zs¹ ust. 1 KoronawirusU, która w przeszłości skorzystała już ze świadczenia postojowego, będzie mieć prawo do dodatkowej jego wypłaty. Warunkiem koniecznym jest to, by była aktywnym przedsiębiorcą na dzień złożenia wniosku oraz przychód z jej działalności uzyskany w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc, w którym ubiega się o wsparcie finansowe, był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

Jednorazowe, dodatkowe świadczenie postojowe

Przedsiębiorca, który: prowadził działalność na dzień 30.9.2020 r., pobierał już świadczenia postojowe oraz jego PKD wskazane w CEIDG mieści się jednocześnie w enumeratywnym wyliczeniu z art. 15zs² ust. 1 KoronawirusU, ma prawo zawnioskować o kolejne, jednorazowe, dodatkowe wparcie o tożsamym charakterze. Wymogiem jest również to, by uzyskany przez niego przychód z tej działalności w październiku albo listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego odpowiednio w październiku albo listopadzie 2019 r. Spełnienie wymogu prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej będzie potwierdzone wskutek zaciągnięcia przez organ danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30.9.2020 r.

Czy w palestrze jest miejsce na politykę?

Kwarantanna narodowa 28.12.2020 r.-17.1.2021 r.

Reżimy w noc sylwestrową

Minister zdrowia Adam Niedzielski zapowiedział, że między godz. 19 (31.12.2020 r.) a godz. 6 rano dnia następującego (1.1.2021 r.) obowiązywać będzie zakaz przemieszczania się, równoznaczny z koniecznością pozostania w domu. Godzina policyjna będzie egzekwowana na takich samych zasadach, jak w okresie wiosennych restrykcji okresu epidemii – niedostosowanie się zaś do regulacji może skutkować nałożeniem mandatu. Uzasadnione będą tylko wyjścia nagłe, jak np. do apteki czy w celach służbowych.

Odnośnie zaś do liczebności spotkań w trakcie nocy sylwestrowej, niezmienne pozostają aktualne reguły, a zatem dopuszczalna jest „możliwość przebywania w 5-osobowym gronie powyżej liczby domowników w cudzym gospodarstwie domowym”, zgodnie z komunikatem ministra.

Święta Bożego Narodzenia a zakaz przemieszczania się

O przebiegu tak dalekich ingerencji (zakaz przemieszczania się) zaalarmowano jak dotąd, tylko względem nocy sylwestrowej, a nie całego okresu kwarantanny narodowej i przewidzianego nim lockdownu. Ograniczenie nie obejmuje zatem także czasu przed świętami Bożego Narodzenia – podług zapewnień ministra zdrowia, wytyczne w tym zakresie nie ulegną przemodelowaniu, tym bardziej, że wszelkie zmiany winny być wdrażane ze stosownym przygotowaniem. Kluczową kwestią pozostaje zatem, w okresie świąt, zachowanie limitu 5 gości w jednym domostwie tj. nie uwzględniwszy organizatora spotkania, ani osób wspólnie z nim zamieszkujących lub gospodarujących pod danym adresem (wskazanym jako jego zamieszkanie lub pobytu), ukonstytuowanego brzmieniem rozporządzenia Rady Ministrów z 1.12.2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2132).

Mimo że projekt rozporządzenia dotyczący kwarantanny narodowej wskazuje, iż na obszarze RP do odwołania będzie miał miejsce zakaz przemieszczanie się osób z enumeratywnie wskazanymi wyjątkami, a tym samym, że opuszczanie domów umotywowane będzie jedynie czynnościami w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb związanych z bieżącymi sprawami życia codziennego, względami zawodowymi, koniecznością podjęcia zadań służbowych czy odnoszących się do prowadzonej działalności gospodarczej lub prac w gospodarstwie rolnym, a także wykonywaniem ochotniczo i bez wynagrodzenia świadczeń na rzecz przeciwdziałania skutkom COVID-19, w tym w ramach wolontariatu; sprawowania lub uczestniczenia w sprawowaniu kultu religijnego, dotarcia do szkoły, placówki oświatowej lub uczelni albo powrotu z nich do miejsca zamieszkania lub pobytu, jak również odbycia odpowiednich szkoleń i kursów, czy przystąpienia do egzaminów, regulacje nowego rozporządzenia jeszcze nie weszły w życie. Przejazdy ukierunkowane na spędzanie świąt w większym gronie odbywać się będą na dotychczasowych warunkach.

Zmiany obowiązujące w czasie kwarantanny narodowej

Wraz z 31.12.2020 r. zostaną zamknięte hotele (także na ruch służbowy), ze ścisłe reglamentowanymi odstępstwami – otwarte będą tylko te przeznaczone dla służb mundurowych, medyków i pacjentów szpitali specjalistycznych oraz hotele pracownicze. Do 17.1.2021 r. (tj. do końca ogłoszonej przerwy szkolnej) nie będzie sposobności skorzystania ze stoków narciarskich oraz galerii handlowych, poza sklepami zaspokajania podstawowych potrzeb (sklepy z artykułami spożywczymi, drogerie, apteki, sklepy z książkami i prasą oraz wolnostojące, wielkopowierzchniowe sklepy meblowe). Osoby przyjeżdżające do Polski transportem zorganizowanym zobligowane będą poddać się 10-dniowej kwarantannie, a infrastruktura sportowa będzie dostępna tylko do uprawiania sportu zawodowego.

Przedłużenie dotychczasowych ograniczeń

Rząd wyszczególnił także obowiązujące obostrzenia, które ulegają wydłużeniu o czas kwarantanny narodowej. Osoby poniżej 16. roku życia od poniedziałku do piątku w godz. między 8 a 18 mogą przemieszczać się tylko pod opieką rodzica lub opiekuna prawnego (wyjątkiem są półkolonie zapewnione w sposób zorganizowany dla klas 1-4). W trakcie trwających ferii, a zatem do 17.1.2021 r. żłobki będą pozostawały wciąż zamknięte, podobnie jak siłownie, kluby fitness oraz aquaparki. Nie ulega zmianie funkcjonowanie restauracji oraz barów, w których posiłki będą mogły być wydawane wyłącznie na wynos na miejscu bądź z możliwością dowozu. Zgromadzenia zaś dozwolone są z maksymalnym udziałem pięciu osób. Aktualnym pozostaje zakaz organizacji wesel, komunii i konsolacji. Zaakcentowano również, że w sklepach oraz miejscach sprawowania kultu religijnego może przebywać maksymalnie jedna osoba na 15 m² pomieszczenia. Godziny seniora w sklepach muszą być w dalszym ciągu respektowane od poniedziałku do piątku w godz. 10-12.

Zapowiedzi w sprawie szczepień

Zgodnie z wypowiedzią ministra zdrowia, posiedzenie Europejskiej Agencji ds. Leków (EMA), której rolą jest zapewnienie oceny naukowej, nadzoru i monitorowania bezpieczeństwa produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych w UE, z udziałem polskiego przedstawiciela – Grzegorza Cessaka, zostało przeniesione z 27 na 21.12.2020 r. Oznacza to tym samym, że jeszcze przed świętami zapadnie ostateczna decyzja w sprawie dostępności szczepionek. Pierwsza ich tura, czyli ok. 10 tys. pojawi się tuż po Bożym Narodzeniu i będzie rozdystrybuowana do szpitali, które w największej mierze podejmują walkę z COVID-19. Pełna lista szpitali została opracowana na podstawie prac wojewodów i NFZ.

Wysokość opłaty sądowej od zażalenia na postanowienie w przedmiocie sprostowania orzeczenia

Stan faktyczny

Pozwana spółka w sprawie o zapłatę kwoty 90.476 zł, złożyła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego dotyczące sprostowania wyroku tego Sądu, uiszczając opłatę podstawową od zażalenia w kwocie 30 zł.

Przewodniczący zarządzeniem ustalił opłatę od zażalenia na kwotę 905 zł i wezwał pozwaną do uzupełnienia opłaty przez uiszczenie kwoty 875 zł. W motywach zarządzenia stwierdził, że od zażalenia pobiera się opłatę stosunkową na podstawie art. 19 ust. 3 pkt 2 KSCU. Piąta część opłaty stosunkowej od zażalenia wynosi 905 zł, co uzasadniało wezwanie skarżącej do uzupełnienia brakującej opłaty.

Sąd Apelacyjny powziął wątpliwości, przedstawione w pytaniu prawnym do Sądu Najwyższego.

Stanowisko SN – nowelizacja KPC

Postanowienie o przedstawieniu zagadnienia prawnego zostało wydane 19.8.2019 r., a 7.11.2019 r. weszła w życie nowelizacja postępowania cywilnego. SN w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przedmiotowości postępowania zażaleniowego.

Przepis art. 394 § 1 pkt 8 KPC, w myśl którego na sprostowanie lub wykładnię orzeczenia albo ich odmowę przysługiwało zażalenie do sądu drugiej instancji, został 7.11.2019 r. zastąpiony przez art. 394^1a§ 1 pkt 8 KPC, który wprowadza w tym zakresie zażalenie do innego składu sądu pierwszej instancji.

Nie dezaktualizuje to jednak przedstawionego przez Sąd Apelacyjny zagadnienia prawnego, skoro zażalenie na drugie postanowienie o sprostowaniu zostało wniesione 26.3.2018 r., a zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy nowelizującej z 4.7.2019 r. do rozpoznania środków odwoławczych wniesionych i nierozpoznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu dotychczasowym. Przyjąć zatem należy, że mimo zniesienia zażalenia dewolutywnego na sprostowanie (odmowę sprostowania) orzeczenia sądu pierwszej instancji nadal mają zastosowanie przepisy prawa procesowego obowiązujące przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.

Właściwym do jego rozpoznania pozostaje zatem sąd drugiej instancji, który aktualnie stoi przed zagadnieniem powstałym przy rozpoznawaniu innego zażalenia na zarządzenie przewodniczącego nakładające na pozwaną obowiązek uiszczenia opłaty sądowej.

W stanie prawnym obowiązującym przed 7.11.2019 r. w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że od zarządzenia takiego, jako dotyczącego „wymiaru opłaty” (art. 394 § 1 pkt 9 KPC) przysługuje zażalenie. Po wejściu w życie ustawy nowelizującej art. 394 § 1 pkt 9 KPC został jednak uchylony, a zażalenie w tym zakresie nie zostało przewidziane ani w art. 394 § 1 pkt 6 KPC, ani w art. 394^1a KPC regulujących obecnie zażalenia na postanowienia i zarządzenia w przedmiocie opłat i kosztów. Strona ma natomiast możliwość kwestionowania wysokości nałożonej na nią opłaty w ramach zaskarżenia rozstrzygnięcia o zwrocie (odrzuceniu) pisma.

Skoro jednak zażalenie zostało wniesione i nierozpoznane przed 7.11.2019 r., zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy nowelizującej z 4.7.2019 r. powinno być rozpoznane przez sąd drugiej instancji z zastosowaniem przepisów dotychczasowych.

Na podstawie ustawy nowelizującej z 4.7.2019 r. zmianie uległ także objęty zagadnieniem prawnym art. 13 KSCU. Przed nowelizacją w sprawach o prawa majątkowe pobierana była opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia). Od 21.8.2019 r. (art. 17 pkt 1 ustawy nowelizującej z 4.7.2019 r.) jeżeli wartość przedmiotu sporu (zaskarżenia) nie przewyższa 20.000 zł pobierana jest opłata stała według stawek widełkowych (art. 13 ust. 1 KSCU), a po przekroczeniu tej granicy opłata stosunkowa wynosząca 5% tej wartości. Zmiana ta nie ma jednak istotnego znaczenia dla odpowiedzi na przedstawione przez Sąd Apelacyjny zagadnienie prawne. Nie dotyczy ono bowiem kwestii, czy – w razie zastosowania art. 19 ust. 3 pkt 2 KSCU – przysługującą od zażalenia piątą część opłaty liczy się od opłaty stosunkowej czy stałej. Nie budzi ona wątpliwości, ponieważ o charakterze opłaty od zażalenia pośrednio decyduje art. 13 KSCU, z którego wprost wynika, czy opłata ma charakter stały czy stosunkowy. Zagadnienie prawne pozostaje zatem aktualne niezależnie od tego, czy chodzi o jedną piątą opłaty stosunkowej (art. 13 ust. 1 KSCU w brzmieniu przed 21.8.2019 r., art. 13 ust. 2 KSCU obowiązujący obecnie), czy też o jedną piątą opłaty stałej (art. 13 ust. 1 KSCU obowiązujący obecnie).

Stanowisko SN – meritum

Przepis art. 13 ust. 1 KSCU stanowi, że opłacie podlega pismo, jeżeli przepis ustawy przewiduje jego pobranie, a art. 3 ust. 2 pkt 2 KSCU precyzuje, że opłacie podlega między innymi zażalenie.

Zwolnienie z opłaty musi wynikać wprost z określonych przepisów KSCU. W tej kategorii spraw nie znajduje się zażalenie na postanowienie w przedmiocie sprostowania orzeczenia.

Wysokość opłaty od zażalenia w postępowaniu cywilnym reguluje art. 19 ust. 3 pkt 2 KSCU, zgodnie z którym opłata od zażalenia wynosi piątą część opłaty, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jest to przepis ogólny regulujący wysokość opłaty od wszystkich zażaleń przewidzianych w KPC. Żaden przepis szczególny nie reguluje odmiennie wysokości opłaty od zażalenia na postanowienie o sprostowaniu lub odmowie sprostowania orzeczenia za wyjątkiem art. 23 pkt 2 KSCU, który dotyczy między innymi zażaleń w sprawie, w której postępowanie nieprocesowe zostało wszczęte z urzędu.

Wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 19 ust. 3 pkt 2 KSCU jest art. 22 KSCU. Przyjęty przez ustawodawcę w art. 22 KSCU katalog zażaleń od których pobierana jest niewygórowana opłata stała w kwocie 100 zł (40 zł w stanie prawnym przed 21.8.2019 r.) wskazuje, że są to zażalenia które w większości dotyczą spraw porządkowych oraz praw i obowiązków podmiotów nie będących stronami postępowania. Zażalenie na postanowienie o sprostowaniu lub odmowie sprostowania orzeczenia nie zostało jednak objęte tę regulacją, co prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca nie uznał za uzasadnione wyłączania zażaleń na tego rodzaju orzeczenia z ogólnego uregulowania art. 19 ust. 3 pkt 2 KSCU.

Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 1 KSCU opłatę podstawową w kwocie 30 zł pobiera się w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej. Artykuł 19 ust. 3 pkt 2 KSCU przewiduje jednak, że piątą część opłaty pobiera się od zażalenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Artykuł 14 ust. 1 KSCU nie może być zatem zastosowany wprost do opłaty od zażalenia na postanowienie o sprostowaniu (odmowie sprostowania) orzeczenia, skoro jednoznacznie z niego wynika, że opłatę podstawową pobiera się w sprawach „w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, podstawowej lub tymczasowej”, a art. 19 ust. 3 pkt 2 KSCU stanowi, że od zażalenia pobiera się piątą część opłaty (w obecnym stanie prawnym – stałej lub stosunkowej). Nie ma też podstaw do stosowania go w drodze analogii, skoro nie istnieje w tym zakresie luka w prawie, a badana sytuacja jest jednoznacznie uregulowana w art. 19 ust. 3 pkt 2 KSCU.

Dla przyjęcia, że do zażaleń w kwestiach incydentalnych przysługuje opłata podstawowa zgodnie z art. 14 ust. 1 KSCU trzeba byłoby uznać, że zażalenia incydentalne nie podlegają hipotezie art. 19 ust. 3 pkt 2 KSCU. Inaczej rzecz ujmując należałoby przyjąć, że wymienione w art. 14 ust. 1 KSCU pojęcie sprawy, w której przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej, obejmuje także postępowanie incydentalne prowadzone na skutek zażalenia na postanowienia wydawane z urzędu lub na skutek rozpoznania wniosku, który nie podlega jakiejkolwiek opłacie. Przeczy temu jednak jednoznacznie nie tylko wykładnia językowa, ale i systemowa – gdyby tak było, zbędny byłby art. 22 KSCU, który określa od jakich zażaleń incydentalnych przysługuje opłata stała w kwocie 100 zł.

Do przeciwnych wniosków nie prowadzi wykładnia funkcjonalna. Postanowienie co do sprostowania orzeczenia jest z reguły wydawane z urzędu (art. 350 § 1 i 3 KPC), ale postępowanie w tym przedmiocie może być zainicjowane również na wniosek strony, który nie podlega opłacie (art. 3 ust. 1 KSCU). Ma to swoje uzasadnienie w tym, że założeniem instytucji sprostowania jest doprowadzenie treści orzeczenia do prawidłowego brzmienia zamieszczonych w nim sformułowań wywołanych niedokładnościami, błędami pisarskimi, rachunkowymi lub innymi oczywistymi omyłkami wywołanymi w założeniu przez sąd. Sprzeczne z istotą tej instytucji byłoby zatem żądanie opłaty za wyeliminowanie popełnionych przez skład orzekający oczywistych omyłek w orzeczeniach.

Sąd Najwyższy wskazał, że odróżnienia przy tym wymaga złożenie nie podlegającego opłacie wniosku o sprostowanie orzeczenia mającego prowadzić do wyeliminowania oczywistych omyłek w jego treści, od złożenia zażalenia na orzeczenie o sprostowaniu (odmowie sprostowania), które zawsze pociąga za sobą określone koszty i wiąże się ze zwiększonym nakładem pracy sądu. W postępowaniu zażaleniowym strona zmierza do ukształtowania treści orzeczenia w wyniku sprostowania w sposób odpowiadający jej interesom procesowym.

Odmienne stanowisko SN

W omawianym orzeczeniu SN wskazał, że nie zasługuje na podzielenie stanowisko przeciwne wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z 17.6.2010 r., III CZP 39/10 i zaaprobowane w postanowieniu Sądu Najwyższego z 9.9.2010 r., I CZ 66/10, w którym analizowano zbliżone zagadnienie dotyczące wysokości opłaty od zażalenia na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku i doręczenia wyroku z uzasadnieniem i przyjęto, że pobiera się od niego opłatę podstawową.

Od 2021 r. uwaga na umowy o dzieło

Pomimo połączenia baz ubezpieczonych i podatników rząd nie był w stanie ustalić, ile osób zarabia wyłącznie na nieoskładkowanych umowach o dzieło, a kto tylko dorabia sobie w ten sposób do etatu czy zlecenia. Rząd nie był przez to w stanie oszacować kosztów przyznania świadczenia postojowego tym, którzy stracili przychody z takich umów w pierwszej fali kryzysu wywołanego Covid-19.

Od 1 stycznia 2021 r. przedsiębiorcy mają obowiązek wysyłania zgłoszenia na druku ZUS RUD, w którym trzeba będzie podać informacje o osobie, z którą została zawarta umowa o dzieło, a także wszelkie dane kontaktowe do niej. We wniosku trzeba będzie opisać także przedmiot umowy i okres, na jaki ją zawarto. Nie trzeba będzie jednak ujawniać kwoty wynagrodzenia za wykonanie dzieła. Obowiązek informowania ma objąć tylko umowy zawierane od nowego roku.

Będą kontrole

ZUS nie ukrywa, że informacje z rejestru pozwolą też sprawdzić, czy przedsiębiorcy prawidłowo stosują umowy o dzieło, czy też służą im one do unikania obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne.

Z kolei przedsiębiorcy obawiają się, że rejestr posłuży kontrolerom do kwestionowania tych kontraktów, szczególnie że od lat sądy rozpatrujące spory w takich sprawach nie wypracowały jednolitego stanowiska, co dziełem jest, a co nie.

– Przedsiębiorcy są bardzo zaniepokojeni wprowadzeniem tego rejestru. Obawiają się masowych kontroli i przekwalifikowywania tego typu umów np. na oskładowane umowy o pracę – komentuje Jakub Bińkowski, dyrektor departamentu prawa i legislacji w Związku Przedsiębiorców i Pracodawców. – Rejestr może posłużyć do pełnego oskładkowania umów o dzieło, o czym mówi się już od lat. Będziemy się jednak temu sprzeciwiać, bo na zwiększanie kosztów pracy naszym zdaniem nie ma dziś miejsca.

Zmieniają formułę

Wielu przedsiębiorców rezygnuje więc z umów o dzieło i przenosi takie osoby na etaty lub zlecenia. Czasem rezygnują ze współpracy.

– Nie ma dobrego rozwiązania, które przedsiębiorcy mogliby zastosować od 1 stycznia 2021 r. – zauważa Łukasz Chruściel, partner w kancelarii PCS Paruch Chruściel Schiffter | Littler Global. – Jeśli zrezygnują z umowy o dzieło i przeniosą taką osobę np. na oskładkowane zlecenie, to pojawi się ona w rejestrach ZUS jako zlecenie i powstanie pytanie, co się zmieniło w relacjach z wykonawcą dzieła od nowego roku. Może to doprowadzić do kontroli za poprzednie lata i zakwestionowania stosowanych dotychczas umów. Z kolei przedsiębiorcy, którzy zostaną przy umowach o dzieło, muszą mieć świadomość, że ZUS może je kwestionować także przed sądem, a wtedy trudno przewidzieć wynik takiego postępowania. Niestety, dotyczy to również dzieł, które są zgodne z kodeksem cywilnym. ZUS prezentuje bowiem nierzadko swoją własną wykładnię tych przepisów, a ona pozwala mu kwestionować takie umowy.

Wątpliwości przedsiębiorców budzą także zasady składania nowych informacji.

– Z ustawy nie wynika aż tak szczegółowy zakres informacji o umowach o dzieło ani o danych kontaktowych do osoby, z którą zawierana jest taka umowa, ani o przedmiocie tej umowy – komentuje Robert Lisicki, dyrektor departamentu pracy w Konfederacji Lewiatan.

Umorzenie należności nie daje prawa do korekty VAT należnego

Jedną z form wsparcia przedsiębiorców cierpiących w okresie epidemii COVID-19 jest możliwość odroczenia, rozłożenia na raty lub wręcz umorzenia płatności z tytułu gospodarowania nieruchomościami (art. 15zzze i art. 15zzzg ustawy z 31.3.2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 568, dalej: ZmKoronawirusU20). A mówiąc bardziej po ludzku: organy jednostek samorządu terytorialnego mają możliwość odstąpienia od czynszu za wynajmowane i wydzierżawiane lokale przedsiębiorcom, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19.

Tego rodzaju niewątpliwe dobrodziejstwo znamionuje jednak problem praktyczny z punktu widzenia rozliczeń podatkowych w scentralizowanym systemie VAT w ramach JST. Z takim problemem zmierzyła się pewna gmina, która wystąpiła do Dyrektora KIS z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej.

Czego dotyczyła sprawa?

Gmina, jak to często z gminami bywa, prowadzi działalność zarówno niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT jak również działalność zwolnioną z VAT ale i opodatkowaną VAT (a więc wszystko, co możliwe). W ramach tego ostatniego spectrum, gmina oddaje nieruchomości będące jej własnością w najem, dzierżawę albo użytkowanie (do celów innych niż mieszkaniowe). Oczywiście, w zamian za czynsz. Czynność podlega opodatkowaniu VAT.

Rzecz w tym, że zwłaszcza w okresie tzw. pierwszego lockdownu, wielu najemców nie było w stanie owego czynszu regulować. Stosowne organy gminy postanowiły więc wesprzeć lokalny biznes. Przedsiębiorcy mogli wnioskować o umorzenie należności z tytułu najmu, dzierżawy czy użytkowania, o ile wykażą realny negatywny wpływ pandemii COVID na obniżenie swoich obrotów. W przypadku spełnienia warunków, wydawane więc były decyzje o umorzeniu części należności z ww. tytułów.

Przed podjęciem decyzji o umorzeniu należności, gmina wystawiła przedsiębiorcom faktury VAT zgodnie z zawartymi umowami i na pierwotnie ustalonych warunkach. Dopiero później, gmina decydowała się na odstąpienie dochodzenia 100%, 50% albo 30% należności. Gmina rozliczała też pokornie podatek VAT należny z tego tytułu. Przypomnijmy, że obowiązek podatkowy powstaje w tym zakresie zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. b ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm., dalej jako: VATU), tj. z chwilą wystawienia faktury.

Spowodowało to wątpliwość co do ewentualnej możliwości pomniejszenia przez gminę podstawy opodatkowania VAT i kwoty podatku należnego, skoro w praktyce doszło do umorzenia należności.

Stanowisko organu

Dyrektor KIS w interpretacji z 4.12.2020 r., 0111-KDIB3-1.4012.710.2020.1.AB uznał, że gminie nie przysługuje prawo do dokonania ww. korekty podatku należnego.

Fiskus zauważył, że same tylko odstąpienie od dochodzenia należności nie oznacza wcale, że warunki pierwotnej umowy najmu/dzierżawy uległy jakiejkolwiek zmianie. Przeciwnie – gmina jedynie wyraża wolę rezygnacji z przysługujących jej należności (w ramach działania podjętego w formule pomocy publicznej). A skoro tak, to w relacji gmina – przedsiębiorca musi wystąpić kwota należna, od dochodzenia której jednostka ta odstępuje. W tej sytuacji gmina po prostu rezygnuje z dochodzenia należnej mu wierzytelności. Nie zmieniają się zaś zasadnicze warunki pierwotnego świadczenia.

Zatem także cena najmu/dzierżawy nie zmienia się – nie ma więc do niej zastosowania rabat ani opust. A więc nie ma tu miejsca żadna z okoliczności wskazanych w ww. art. 29a ust. 10 pkt 1 VATU. Zatem podstawa opodatkowania wynikająca z zawartej umowy, w związku z jednostronnym oświadczeniem woli o rezygnacji z dochodzenia należności za wnioskowany okres, nie ulega zmianie i stanowi ją wciąż kwota wynikająca z zawartej umowy. Słowem – gmina nie ma możliwości pomniejszenia kwoty podatku poprzez wystawienie faktury korygującej.