Postanowienie o zabezpieczeniu wydane na podstawie KPC nie może być podstawą umieszczenie w ośrodku w Gostyninie

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o podjęcie uchwały mającej na celu rozstrzygnięcie istniejących w orzecznictwie sądowym rozbieżności w wykładni przepisów prawa:

Czy w postępowaniu toczącym się na podstawie PostZabPsychU przepisy art. 2 ust. 3 PostZabPsychU w zw. z art. 730 § 1 w zw. z art. 755 § 1 KPC mogą stanowić podstawę udzielenia zabezpieczenia poprzez umieszczenie uczestnika postępowania w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (dalej: Ośrodek)?

Zgodnie z art. 2 ust. 3 PostZabPsychU, w postępowaniu sądowym stosuje się odpowiednio przepisy KPC o postępowaniu nieprocesowym ze zmianami wynikającymi z PostZabPsychU, z tym że do środków odwoławczych wnoszonych przez osobę, której dotyczy postępowanie uregulowane w ustawie, nie ma zastosowania art. 368 KPC. Korzystając z tego odesłania sądy w postępowaniach toczących się na podstawie PostZabPsychU stosują art. 730 § 1 KPC, zgodnie z którym w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia oraz art. 755 § 1 KPC, na mocy którego, jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. W 2019 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, w której przyjął, że w postępowaniu toczącym się na podstawie PostZabPsychU mają odpowiednie zastosowanie przepisy KPC o postępowaniu zabezpieczającym, niedopuszczalne jest jednak udzielenie zabezpieczenia przez umieszczenie osoby, której postępowanie dotyczy, w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (zob. uchwała SN z 30.1.2019 r., III CZP 75/18, Legalis).

Sąd Najwyższy podkreślił fundamentalne znaczenie wolności osobistej człowieka w porządku konstytucyjnym, wolności rozumianej jako wartość nadrzędnej, skoncentrowanej na prawach człowieka, jego godności, aktywności oraz indywidualizmie we wszystkich przejawach funkcjonowania. Nie można nikogo pozbawić wolności bez ustawy, bez określenia zasad i trybu, a w szczególności z odwołaniem się do analogii, odpowiedniego stosowania prawa albo wykładni rozszerzającej na niekorzyść. Wymagań tak określonych nie spełniają przepisy art. 755 § 1 i 2¹ w zw. z art. 730 KPC w zw. z art. 2 ust. 3 PostZabPsychU w zw. z art. 506 i art. 13 § 2 KPC. Sąd Najwyższy wskazał, że wprawdzie mogą zaistnieć sytuacje, w których izolacja uczestnika, w okresie po opuszczeniu zakładu karnego, a przed prawomocnym zakończeniem postępowania o umieszczenie w Ośrodku, stanie się uzasadniona albo nawet konieczna, jednak aby można ją było zastosować ustawodawca powinien wypełnić istniejącą lukę jasnymi i precyzyjnymi przepisami niebudzącymi żadnych wątpliwości konstytucyjnych.

RPO podzielając stanowisko Sądu Najwyższego wskazał, że sądy powszechne w swoim orzecznictwie nadal prezentują poglądy odmienne od wyrażonego w uchwale. W uzasadnieniach tych orzeczeń stwierdza się, że w tego rodzaju sprawach dochodzi do kolizji praw różnych osób chronionych w równym stopniu przez Konstytucję RP, czyli wolności osobistej uczestnika postępowania – art. 41 i 42 Konstytucji RP oraz życia, zdrowia i wolności seksualnej potencjalnych pokrzywdzonych przez uczestnika – art. 30, 38 i 47 Konstytucji RP. W ocenie sądów istotne jest także to, że pozbawienie wolności uczestnika na podstawie zabezpieczenia następuje na relatywnie krótki okres, może on przy tym odnieść korzyści z takiego rozstrzygnięcia, w postaci dalszego i skuteczniejszego leczenia oraz zapobiegnięcia popełnieniu kolejnego ciężkiego przestępstwa zagrożonego wieloletnią karą pozbawienia wolności. Natomiast skutki jego ewentualnych działań dla życia, zdrowia i wolności seksualnej innych osób mogą okazać się nieodwracalne i niepowetowane. W rezultacie wolność osobista uczestnika musi ustąpić przed doniosłością innych dóbr chronionych przez Konstytucję RP (zob. postanowienie SA w Szczecinie z 3.9.2019 r., I ACz 587/19; postanowienie SA w Szczecinie z 10.7.2019 r., I ACz 490/19).

Sąd Najwyższy orzekając w składzie 7 sędziów uznał, że w świetle art. 31 ust. 3 i art. 41 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4.11.1950 r., pozbawienie wolności musi być przewidziane w akcie prawnym rangi ustawowej, w sposób dostatecznie jasno i precyzyjnie określający przesłanki oraz kompetencje organu państwa w tym przedmiocie. W ocenie Sądu Najwyższego art. 730 § 1 w zw. z art. 755 § 1 KPC nie spełnia wskazanych standardów konstytucyjnych i konwencyjnych. Jak wyjaśniono, art. 2 ust. 3 PostZabPsychU, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów KPC o postępowaniu nieprocesowym, czyli regulującym postępowanie co do istoty sprawy. Brak jest natomiast bezpośredniego odesłania do przepisów KPC o postępowaniu zabezpieczającym, które nie są przystosowane do orzekania w ramach zabezpieczenia, czyli przed wydaniem rozstrzygnięcia merytorycznego, o umieszczeniu osób w Ośrodku. Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy postępowania zabezpieczającego nie określają podstawowych kwestii, w tym: zasad orzekania w tej materii, czasu umieszczenia tych osób w Ośrodku, czy kontroli właściwych organów. Niedopuszczalne jest stosowanie konstrukcji wielostopniowego odesłania, na skutek którego dochodzi do wydania postanowienia zabezpieczającego prowadzącego do większej ingerencji w wolność osobistą, niż na podstawie orzeczenia rozstrzygającego merytorycznie sprawę. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że istniejącą lukę w prawie powinien wypełnić ustawodawca aktem normatywnym rangi ustawowej.

IP Box liberalnie rozumiany

Zażalenie na nakazanie zapłaty sumy pieniężnej z tytułu utrudniania kontaktu dziecka z rodzicem

Dwa modele postępowania zażaleniowego

E.G. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od A.P. – ojca ich wspólnego dziecka, kwoty 3,2 tys. zł. z tytułu naruszania przez niego obowiązków związanych z kontaktami z dzieckiem. Zgodnie z art. 598¹⁵ KPC, jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku. Jeżeli osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem albo osoba, której tego kontaktu zakazano, narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy zagrozi tej osobie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, stosując odpowiednio przepis § 1. Sąd I instancji ustalił, że A.P. siedmiokrotnie naruszył nałożone przez sąd obowiązki i nakazał mu zapłatę 2,8 tys. zł. Gdy A.P. wniósł zażalenie Sąd Okręgowy w P. powziął wątpliwość: Czy w aktualnie obowiązującym stanie prawnym zażalenie na postanowienie w przedmiocie nakazania zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej osobie niewykonującej obowiązków wynikających z orzeczenia w przedmiocie kontaktów z dzieckiem rozpoznaje inny skład sądu I instancji czy sąd II instancji?

Do czasu wejścia w życie ZmKPC19 zażalenie na postanowienie w omawianym przedmiocie rozpoznawał sąd II instancji, natomiast od 7.11.2019 r., wprowadzono dwa warianty postępowania zażaleniowego obejmujące zamknięte katalogi zaskarżalnych orzeczeń, jeden do sądu wyższej instancji, drugi do składu tego samego sądu, czyli tzw. zażalenie poziome. Ani z art. 394 § 1 KPC ani art. 394^1a § 1 KPC nie wynika, który model postępowania zażaleniowego jest właściwy wtedy, gdy możliwość zaskarżenia orzeczenia została przewidziana w przepisach szczególnych, czyli np. w art. 598¹⁶ § 3 KPC. Regulacje zawarte w art. 394 § 1 KPC i 394^1a KPC są równorzędne, wobec czego nie można z żadnej z nich wyprowadzić wniosku, że wolą ustawodawcy było przyznanie prymatu zażaleniom poziomym bądź zażaleniom wnoszonym do sądu II instancji.

Intencje ustawodawcy

W uzasadnieniu pytania prawnego wskazano, że rozważając, który wariant postępowania zażaleniowego jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie nakazania zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za niewykonywanie obowiązku wynikającego z orzeczenia w przedmiocie kontaktów, można odwołać się do art. 767⁴ § 1¹ KPC. Postępowanie toczące się w trybie art. 598¹⁶ KPC jest bowiem sui generis postępowaniem rozpoznawczym, ograniczonym jednak tylko do fazy wykonawczej (zob. uchwała SN z 22.5.2013 r., III CZP 25/13, Legalis). Postępowanie to ma na celu wykonanie prawomocnego orzeczenia sądu, którego przedmiotem są kontakty z dzieckiem. Skoro w postępowaniu egzekucyjnym zażalenie rozpoznaje sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, w składzie trzech sędziów, to zasadnym jest, by w postępowaniu zbliżonym do postępowania egzekucyjnego zażalenie również rozpoznawał ten sam sąd, który wydał zaskarżone postanowienie. Zdaniem Sądu z analizy rodzajów orzeczeń zaskarżalnych zażaleniem wnoszonym do sądu II instancji wynika, że intencją ustawodawcy było, aby sąd II instancji nie zajmował się kwestiami drobnymi, o nikłej wadze procesowej i stopniu komplikacji, lecz rozpoznawał zażalenia na orzeczenia, które decydują o bycie lub toku sprawy oraz kończą postępowanie. Może to oznaczać, że każde postanowienie, które nie kończy postępowania lub nie ma istotnego znaczenia dla biegu postępowania powinno być rozpoznane w postępowaniu zażaleniowym przez inny skład sądu I instancji.

Sąd wskazał, że można to zagadnienie rozwiązać w inny sposób – posługując się generalną zasadą postępowania cywilnego jaką jest rozpoznawanie zażaleń przez sąd II instancji, z uwagi na tradycyjnie dewolutywny charakter środków odwoławczych. Oznaczałoby to, że wprowadzenie na szerszą skalę zażaleń poziomych jest jedynie zwiększeniem liczby wyjątków od tej zasady.

Sąd Najwyższy uznał, że po nowelizacji KPC dokonanej ZmKPC19 zażalenie na postanowienie sądu I instancji przewidziane w art. 598¹⁶ § 3 KPC przysługuje do sądu II instancji.

Uzyskanie należnego odszkodowania w pełnej wysokości (compensatio lucri cum damno)

Stan faktyczny

W wyniku kolizji drogowej z udziałem powoda A.S., uszkodzeniu uległ samochód marki Mercedes Benz. Do kolizji doszło z winy kierującego samochodem marki Audi 80, który posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w (…) Towarzystwo Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej z siedzibą w S. Na skutek zdarzenia w samochodzie A.S. uszkodzeniu uległy przednia i prawa część pojazdu. Szkoda miała charakter całkowity. W postępowaniu likwidacyjnym wypłacono 14 697 zł. tytułem kosztów naprawy oraz 713 70 zł. tytułem zwrotu kosztów związanych z holowaniem pojazdu. A.S. nie dokonał naprawy, sprzedał uszkodzony samochód za kwotę 4 000 zł.

Powód wniósł o zasądzenie od pozwanej Spółki kwoty 24 303 zł. tytułem należności głównej, odpowiadającej zdaniem powoda rzeczywistej wartości szkody, kwoty 625,67 zł., tytułem odsetek od wypłaconego z opóźnieniem w postępowaniu likwidacyjnym odszkodowania, kwoty 4 279,29 zł. – tytułem kosztów związanych z dwukrotnym przejazdem powoda z Niemiec do Polski celem załatwienia spraw związanych z wypłatą odszkodowania, kwoty 1 200 zł. tytułem kosztów poniesionych w związku z parkowaniem samochodu oraz kwoty 356,85 zł. tytułem kosztów sporządzonej opinii przez rzeczoznawcę PZM.

Stanowisko SR i SO

Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej na rzecz powoda 1 556,85 zł. wraz z odsetkami, oddalając powództwo pozostałym zakresie. Sąd Rejonowy ustalił wartość pojazdu przed wypadkiem i wartość wraku. W tym celu dopuścił dowód z opinii biegłych, którzy ustalili, że wartość samochodu bezpośrednio przed uszkodzeniem wynosiła 26 100 zł., zaś w stanie uszkodzonym 8 000 zł. Koszt naprawy obliczyli na kwotę 34 580,20 zł. Wskazali przy tym, że różnica wartości pojazdu przed i po szkodzie wynosi 18 100 zł. Sąd Rejonowy podkreślił, że przy ustalaniu wysokości odszkodowania należy mieć na uwadze, iż naprawienie szkody ma zapewnić kompensację doznanego uszczerbku majątkowego, nie może jednak prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego. Odszkodowanie należy się bowiem w graniach normalnego związku przyczynowego. W świetle powyższych okoliczności wskazał, że zaspokojenie roszczeń powoda winno nastąpić poprzez zapłatę kwoty wyrównującej uszczerbek majątkowy, wyrażający się różnicą pomiędzy wartością pojazdu przed i po uszkodzeniu. Sąd wyliczył wartość uszkodzonego auta na kwotę wskazaną przez biegłych, tj. 8 000 zł., nie zaś kwotę 4 000 zł., widniejącą w umowie sprzedaży. W związku z tym, że różnicę wartości pojazdu przed i po szkodzie stanowiła kwota mniejsza od tej wypłaconej przez pozwanego oraz uzyskanej ze sprzedaży wraku, Sąd Rejonowy oddalił powództwo tak w zakresie należności głównej, jak i odsetek. Nie znalazł również jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że pozwana winna zwrócić powodowi koszty dwukrotnego przejazdu A.S. z Niemiec do Polski. Sąd Rejonowy wyraził stanowisko, że wyliczona przez powoda kwota nie została przez niego udowodniona, a ponadto powód nie wykazał, iż był zmuszony przyjechać do kraju wyłącznie celem załatwienia formalności związanych z postępowaniem likwidacyjnym.

Sąd Okręgowy oddalił apelację. Podkreślił, że Sąd pierwszej instancji przy ustalaniu wysokości odszkodowania prawidłowo odliczył od wartości rzeczywiście poniesionej szkody uzyskaną przez poszkodowanego cenę sprzedaży wraku samochodu.

Stanowisko SN

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego w całości i zmienił wyrok Sądu Rejonowego zasądzając na rzecz powoda kwotę 4 959,85 zł. wraz z odsetkami i oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Wyrok SO w sposób rażący narusza art. 361 KC – przez jego błędną wykładnię, której następstwem było także niewłaściwe zastosowanie zawartej w nim normy. Zgodnie z art. 361 KC, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Stosownie zaś do art. 436 § 2 zd. 1 KC, w razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji lub osoba, której posiadacz oddał środek komunikacji w posiadanie zależne mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych.

W praktyce, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanym przypadku, zdarza się, że zdarzenie powodujące szkodę przynosi poszkodowanemu (w tym przypadku – posiadaczowi mechanicznego środka komunikacji) pewną korzyść. Jeżeli korzyść taka pozostaje w normalnym związku przyczynowym z tym zdarzeniem, to najczęściej nie będzie można jej pomijać przy określaniu odszkodowania, stosując zasadę compensatio lucri cum damno. W niniejszej sprawie, mimo prawidłowego ustalenia przesłanek obowiązku odszkodowawczego i przypisania pozwanej (jako ubezpieczycielowi) odpowiedzialności za szkodę powstałą w majątku powoda, owa zasada została w sposób nieprawidłowy zinterpretowana i zastosowana – i w ten sposób rażąco naruszona. Sądy rozpoznające sprawę w sposób błędny i nieuzasadniony przyjęły, iż korzyść, jaką poszkodowany uzyskał w wyniku zdarzenia drogowego wynosiła łącznie 12 000 zł. Sądy obu instancji, ustalając wysokość należnego powodowi odszkodowania, dwukrotnie zaliczyły na poczet uzyskanej przez niego korzyści wartość wraku pojazdu – pierwszy raz, w ustalonej przez biegłych kwocie 8 000 zł., a drugi raz – w uzyskanej przez powoda ze sprzedaży wraku kwocie 4 000 zł.

Tymczasem zgodnie z zasadą compensatio lucri cum damno, jeżeli dana rzecz została zniszczona, ale przedstawia jeszcze pewną wartość majątkową, to na poczet odszkodowania należy zaliczyć wartość tej rzeczy. Skoro zatem wartość wraku pojazdu wynosiła 8.000 zł., to nieuprawnionym było ponowne ustalanie wartości tego wraku w oparciu o wysokość kwoty uzyskanej przez powoda z jego sprzedaży, a wynoszącej 4 000 zł., i sumowanie tych kwot. Doprowadziło to bowiem do uznania, że wartość uszkodzonego pojazdu wynosiła 12 000 zł., co nie znajduje żadnego uzasadnienia w realiach sprawy.

Powyższe skutkowało nie tylko błędnym stwierdzeniem, że wartość odszkodowania wypłaconego powodowi przez pozwaną na etapie postępowania likwidacyjnego przewyższała wartość poniesionej przez niego szkody, ale przede wszystkim pozbawieniem powoda możliwości uzyskania należnego mu odszkodowania w pełnej wysokości, określonej przepisami prawa.

Porozumienie stron o rozwiązaniu umowy o pracę a urlop wypoczynkowy

Rozstrzygnięcie SN

SN w sprawie z powództwa R. P. (dalej: Powód, Skarżący) przeciwko A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (dalej: Pozwana) o sprostowanie świadectwa pracy i ekwiwalent, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 28.1.2021 r., na skutek skargi kasacyjnej Powoda od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. z 4.1.2019 r., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Wyrok SO

W wyroku z 4.1.2019 r. SO – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. oddalił apelację Powoda od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w G. z 8.6.2018 r., w którym SR oddalił powództwo o sprostowanie świadectwa pracy i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.

Skarga kasacyjna

Powyższy wyrok SO Powód zaskarżył skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania określone w art. 398⁹ § 1 pkt 1 i 4 ustawy z 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1575, dalej: KPC). Skarżący wskazał na „oczywistą zasadność skargi” w uwzględnieniu przywołanych naruszeń prawa procesowego i braków w treści uzasadnień do wyroków Sądów obu instancji w kwestiach decydujących dla rozstrzygania w sprawie. Zdaniem Skarżącego, nie do zaaprobowania jest sytuacja, w której w treści uzasadnienia nie zawierają się tak istotne elementy stanu faktycznego, jak rozmiar przysługującego Powodowi urlopu i czasokres jego wykorzystania, jak również okres korzystania ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, w sprawie o ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i sprostowanie treści świadectwa pracy w zakresie informacji tego dotyczących. Są to – w ocenie Skarżącego – podstawowe okoliczności, które Sąd winien ustalić i zawrzeć w treści uzasadnienia, dając tak stronie, jak i organom odwoławczym możliwość kontroli wydanego rozstrzygnięcia. Tak w niniejszej sprawie się nie stało, braki dostrzeżone przez Powoda w uzasadnieniu Sądu I instancji i podniesione w apelacji, nie zostały usunięte przy orzekaniu przez Sąd Okręgowy, który w tym zakresie ustaleń Sądu I instancji nie uzupełnił i nie przedstawił w treści uzasadnienia.

Istotne zagadnienie prawne sprawy – w ocenie Skarżącego – dotyczy kwestii, czy skuteczna jest w świetle przepisów prawa pracy umowa, na mocy której pracownik zobowiązuje się do wykorzystania urlopu bez określenia ram czasowych i bez wskazania daty początkowej ani końcowej korzystania z urlopu oraz okresu umownego zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy za zachowaniem wynagrodzenia. Ponadto, czy w takiej sytuacji zobowiązanie pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego jest równoznaczne z udzieleniem mu tego urlopu przez pracodawcę i rozpoczęciem jego biegu, nawet wówczas gdy brak wyraźnego sprecyzowania okresu, w jakim wykorzystanie urlopu ma nastąpić i wymiaru tego urlopu. Następnie, czy pracownik, który zobowiązał się do wykorzystania urlopu, zobowiązany jest do podjęcia inicjatywy w zakresie faktycznego uzyskania tego urlopu i powinien uzyskać oddzielną zgodę pracodawcy na udzielenie urlopu, czy też inicjatywa w zakresie udzielenia urlopu w takim przypadku leży po stronie pracodawcy, a jeśli tak, to jakie działania powinien on podjąć, aby doprowadzić do skutecznego udzielenia urlopu pracownikowi. Skarżący oczekuje udzielenia odpowiedzi na powyżej sformułowane pytania w treści uzasadnienia wyroku SN.

Z uzasadnienia SN

SN w pierwszej kolejności wskazał, że skarga kasacyjna Powoda nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 398⁹ § 1 KPC, SN przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

SN uznał, że Skarżący nie wykazał istnienia przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 398⁹ § 1 pkt 1 i 4 KPC, nie przedstawił bowiem ani istotnego zagadnienia prawnego sprawy ani argumentacji wyjaśniającej, w czym wyraża się „oczywista zasadność” niniejszej skargi. Skarżący sprowadził uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na oczywistą zasadność skargi do przedstawienia szeregu gołosłownych twierdzeń, w których zakwestionował prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Twierdzeń tych nie sprecyzował przez wskazanie naruszeń konkretnie określonych przepisów prawa. Poza prostym zaprzeczeniem stanowisku zaskarżonego wyroku SO w uzasadnieniu wniosku nie przedstawiono argumentacji, którą Skarżący wykazałby walor oczywistej zasadności jego skargi kasacyjnej.

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia

Następnie SN przypomniał, że Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu swojego wyroku wskazał, że Powód zawarł z Pozwaną porozumienie, zgodnie z którym strony dokonują rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron z dniem 30.9.2016 r. Jednocześnie w treści porozumienia w punkcie 2 strony ustaliły, że Powód od 11.6.2016 r. zobowiązuje się wykorzystać urlop wypoczynkowy, a po jego wykorzystaniu do czasu ustania stosunku pracy Powód jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, na co Pozwany wyraża zgodę. Porozumienie datowane na 28.5.2016 r. było w pełni zrozumiałe dla obu stron. Powód posiadał dokładną wiedzę o wymiarze posiadanego urlopu wypoczynkowego (w treści pozwu wskazał, że za rok 2014 r. urlop zaległy wynosił 3 dni, za rok 2015 – 26 dni, za rok 2016 – 20 dni). Po 11.6.2016 r. Powód nie występował z wnioskiem o udzielenie urlopu, ani nie zgłaszał gotowości do świadczenia pracy, co wskazuje, iż w tym okresie Powód realizował zawarte porozumienie. Według Sądu drugiej instancji literalna treść przedmiotowego porozumienia jest jasna – dwie strony: pracownik i pracodawca, podpisały deklarację na mocy, której pracownik zobowiązuje się wykorzystać w pozostałym mu okresie zatrudnienia całość urlopu. Takie porozumienie wyczerpuje z jednej strony konieczność złożenia wniosku o urlop przez pracownika (składając takie zobowiązanie pracownik jednoznacznie wyrażą chęć wykorzystania urlopu), a z drugiej strony zgodę pracodawcy na jego wykorzystanie (zgodę taką pracodawca także jednoznacznie wyraża podpisując przedmiotowe porozumienie). Nie budzi wątpliwości również fakt, że umowa o pracę łącząca strony nie została wypowiedziana przez pracodawcę, zaś doszło do jej rozwiązania w drodze porozumienia między stronami – w tej sytuacji nie można mówić o zastosowaniu regulacji z art. 167¹ ustawy z 26.6.1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320, dalej: KP) i art. 36² KP. W związku z zawartym porozumieniem nie było konieczności wydania wyraźnego pisemnego polecenia wykorzystania urlopu czy też złożenia przez Powoda wniosku o urlop i jego akceptacji przez przełożonych. Wszystko to wyczerpywało bowiem zawarte przez strony porozumienie. Według Sądu drugiej instancji Powód swój urlop wykorzystał prawidłowo opierając się w tym zakresie o zapisy pkt 2 porozumienia z dnia 28.5.2016 r. Z treści tego zapisu wynika jednoznacznie zobowiązanie Powoda do wykorzystania urlopu wypoczynkowego, którego bieg rozpocznie się w dniu 11.6.2016 r. Jednocześnie zapis ten wskazuje na zgodę pracodawcy na wykorzystywanie urlopu wypoczynkowego (co jest równoznaczne z udzieleniem urlopu przez pracodawcę).

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 398⁹ § 1 KPC, SN postanowił zgodnie z art. 398⁹ § 2 KPC, tj. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Utrata kompetencji przez organ antymonopolowy

Stan faktyczny

W 2007 r. słowacki organ ochrony konkurencji wydał decyzję, w której stwierdził, że Slovak Telekom a.s. (dalej jako: ST) nadużyła pozycji dominującej w rozumieniu art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25.3.1957 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864[2]; dalej: TFUE). W 2009 r. Komisja przyjęła decyzję o wszczęciu przeciwko ST postępowania w rozumieniu art. 11 ust. 6 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1/2003 z 16.12.2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 101 i 102 TFUE (Dz.Urz. L z 2003 r. Nr 1, s. 1; dalej: RegKonkR) i art. 2 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 773/2004 z 7.4.2004 r. odnoszącego się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. 101 i 102 TFUE (Dz.Urz. UE L z 2004 r. Nr 123, s. 18; dalej: PostTFUER). Następnie rada urzędu antymonopolowego Republiki Słowackiej) zmieniła decyzję słowackiego organu ochrony konkurencji z 2007 r. (dalej: decyzja z 2009 r.). Organ ten nałożył na ST grzywnę w wysokości ok. 17 mln. euro za nadużycie pozycji dominującej poprzez przyjęcie strategii zaniżania marży między cenami detalicznymi usług telekomunikacyjnych a cenami hurtowymi połączeń wzajemnych.

Pytania prejudycjalne

Podział kompetencji

Zgodnie z art. 11 ust. 6 zd. 1 RegKonkR organy ochrony konkurencji państw członkowskich tracą kompetencje w zakresie stosowania art. 101 i 102 TFUE, jeżeli Komisja wszczyna postępowanie w celu przyjęcia jednej z decyzji określonych w rozdziale III tego rozporządzenia, które mają na celu stwierdzenie naruszenia art. 101 i 102 TFUE. Zgodnie z art. 35 RegKonkR sformułowanie „organy ochrony konkurencji państw członkowskich” użyte w art. 11 ust. 6 zd. 1 RegKonkR odnosi się do wyznaczonych przez państwa członkowskie organów administracyjnych lub sądowych, które przygotowują i wydają decyzje stosujące art. 101 i 102 TFUE i nakazujące zaprzestanie naruszenia lub zarządzające środki tymczasowe, akceptujące zobowiązania lub nakładające grzywny, okresowe kary pieniężne lub inne kary przewidziane w ich krajowych przepisach prawa. Jednakże utraty kompetencji, przewidzianej w art. 11 ust. 6 RegKonkR, nie stosuje się do sądów państw członkowskich w takim zakresie, w jakim działają one jako sądy odwoławcze w sprawach dotyczących przywołanych decyzji. Natomiast ma ona zastosowanie w przypadkach, gdy na mocy krajowego prawa organ zwraca się do organu sądowego odrębnego od organu prowadzącego postępowanie. W takim przypadku, gdy spełnione są warunki określone w art. 11 ust. 6 RegKonkR, ten organ powinien wycofać swój wniosek skierowany do organu sądowego i zakończyć postępowanie krajowe.

Sformułowanie „wszczęcie przez Komisję postępowania” zawarte w art. 11 ust. 6 zd. 1 RegKonkR nie jest zdefiniowane ani w tym rozporządzeniu, ani w PostTFUER. W ocenie TSUE wyrażenie „wszczęcie przez Komisję postępowania”, zawarte w art. 11 ust. 6 zd. 1 RegKonkR, należy interpretować w ten sposób, że odnosi się ono, z formalnego punktu widzenia, do aktu Komisji, za pomocą którego informuje ona przedsiębiorstwo o swej woli wszczęcia postępowania w celu przyjęcia jednej z decyzji, o których mowa w rozdziale III tego rozporządzenia. Akt na podstawie którego Komisja informuje przedsiębiorstwo o swej woli wszczęcia postępowania w celu przyjęcia jednej z decyzji, wskazanych w rozdziale III RegKonkR, powinien wyraźnie wskazywać naruszenia art. 101 i 102 TFUE, jakich miało dopuścić się jedno lub więcej przedsiębiorstw w jednym lub kilku okresach oraz na jednym lub kilku rynkach produktów, a także jednym lub kilku rynkach geograficznych, których ten akt dotyczy.

Z decyzji z 2009 r. wynika, że Komisja wszczęła postępowanie przeciwko ST w związku z zarzucanymi nadużyciami pozycji dominującej na rynku usług hurtowego dostępu do szerokopasmowego Internetu. Komisja wskazała w tej decyzji w szczególności, że zarzucane praktyki noszące znamiona nadużycia dotyczyły zaniżania marży w odniesieniu do hurtowego uwolnionego dostępu do lokalnych pętli abonenckich i innych usług szerokopasmowego dostępu do Internetu i związanych z nimi usług detalicznych na Słowacji. Natomiast postępowanie przed słowackim organem ochrony konkurencji dotyczyło zarzucanego nadużycia pozycji dominującej przez ST na hurtowym i detalicznym rynku usług telefonicznych i usług dostępu do Internetu o niskiej przepustowości za pomocą połączenia komutowanego.

Trybunał orzekł, art. 11 ust. 6 zd. 1 RegKonkR należy interpretować w ten sposób, iż organy ochrony konkurencji państw członkowskich zostają pozbawione kompetencji do stosowania art. 101 i 102 TFUE wówczas, gdy Komisja wszczyna postępowanie w celu przyjęcia decyzji stwierdzającej naruszenie tych postanowień, pod warunkiem jednak, że ten formalny akt dotyczy tych samych naruszeń art. 101 i 102 TFUE, jakich miało dopuścić się to samo lub te same przedsiębiorstwa na tym samym lub tych samych rynkach produktów i tym samym lub tych samych rynkach geograficznych w tym samym lub w tych samych okresach, co naruszenia będące przedmiotem postępowania lub postępowań wszczętych wcześniej przez te organy.

Zasada ne bis in idem

Zasada ne bis in idem stanowi podstawową zasadę prawa Unii (wyrok TSUE z 15.10.2002 r., Limburgse Vinyl Maatschappij i in./Komisja, C‑238/99 P, C‑244/99 P, Legalis,C‑245/99 P, Legalis, C‑247/99 P, Legalis, od C‑250/99 P, Legalis do C‑252/99 P, Legalis i C‑254/99 P, Legalis, EU:C:2002:582, pkt 59). Zasada ta została również ustanowiona w art. 50 KPP w odniesieniu do postępowań i sankcji karnych.

W dziedzinie prawa konkurencji ta zasada zabrania ponownego karania lub ścigania przedsiębiorstwa z tytułu antykonkurencyjnego zachowania, za które zostało ono ukarane lub za które nie ponosi ono odpowiedzialności, jak uznano we wcześniejszej, niepodlegającej zaskarżeniu decyzji (wyrok TS z 14.2.2012 r., C‑17/10 Toshiba Corporation i in., EU:C:2012:72, pkt 94).

Trybunał orzekł, że zasadę ne bis in idem ustanowioną w art. 50 KPP należy interpretować w ten sposób, iż znajduje ona zastosowanie do naruszeń prawa konkurencji takich jak nadużycie pozycji dominującej w rozumieniu w art. 102 TFUE i zakazuje ona ponownego karania lub ścigania przedsiębiorstwa za antykonkurencyjne zachowanie, za które zostało ono ukarane lub za które nie ponosi ono odpowiedzialności, jak uznano we wcześniejszej, niepodlegającej zaskarżeniu decyzji. Zasada ta nie znajduje natomiast zastosowania wówczas, gdy wobec przedsiębiorstwa toczy się postępowanie i gdy zostaje ono ukarane odrębnie i niezależnie przez organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego i przez Komisję za naruszenia art. 102 TFUE dotyczące odrębnych rynków produktów lub odrębnych rynków geograficznych lub gdy organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego zostaje pozbawiony kompetencji na podstawie art. 11 ust. 6 zd. 1 RegKonkR.

Norweg i Brytyjczyk bez konieczności przedstawicielstwa podatkowego

Przedstawiciel podatkowy

Zgodnie z art. 18a ust. 1 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm., dalej: VATU), podatnicy nieposiadający siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego, podlegający obowiązkowi zarejestrowania się jako podatnik VAT czynny, obowiązani są do ustanowienia przedstawiciela podatkowego. Instytucja ta ma na celu zagwarantowanie wywiązywania się przez podmiot spoza UE z ciążących na nim zobowiązań podatkowych i prawidłowego ich rozliczania. Z założenia bowiem podmioty takie mogą niekoniecznie „znać się” na unijnym systemie VAT.

Z drugiej strony, obowiązku ustanowienia przedstawiciela podatkowego nie mają podmioty unijne (choć mogą to uczynić zgodnie z art. 18a ust. 2 VATU).

Co ważne, przedstawiciel podatkowy odpowiada solidarnie z podatnikiem spoza UE (acz zarejestrowanym do celów VAT na terytorium kraju) za zobowiązania podatkowe oraz w konsekwencji rozlicza VAT w imieniu i na rzecz tego podatnika. Przedstawiciel podatkowy nie wchodzi więc całkiem w buty podatnika – tym jest nadal podmiot zagraniczny. Fiskus podatkowy ma jednak prawo wyboru, od kogo (przedstawiciela czy podatnika) będzie dochodził podatku gdyby zobowiązanie nie zostało prawidłowo uregulowane.

Nie każdy może zostać przedstawicielem podatkowym (nie każdy zresztą z pewnością ma takie ambicje i marzenia, uwzględniając zasadę solidarnej odpowiedzialności wspomnianą wyżej). Może to być wyłącznie podmiot krajowy, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, spełniający określone kryteria co do braku zaległości podatkowych oraz nieskalaną przestępstwami skarbowymi kartoteką szerokiego spectrum osób fizycznych pełniących w takim podmiocie różne funkcje. Co wreszcie ważne, przedstawiciel podatkowy musi wykazywać określony stopień profesjonalizmu. Chodzi o posiadanie uprawnień do zawodowego wykonywania doradztwa podatkowego lub do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Zasadniczo, nie może być więc przedstawicielem podatkowym np. spółka córka poza-unijnej spółki matki, jeśli nie spełnia ww. wymagań.

Bez dwóch zdań, obowiązek ustanowienia przedstawiciela podatkowego jest dodatkowym utrudnieniem administracyjnym dla podatników spoza UE. Przede wszystkim naraża podatnika na dodatkowe koszty oraz utrudnia proces rejestracji podatkowej (w jej trakcie należy złożyć do naczelnika urzędu skarbowego podpisaną umowę o przedstawicielstwo podatkowe). Z uwagi na solidarną odpowiedzialność, to też biznes „podwyższonego ryzyka” dla podmiotów świadczących tego rodzaju usługi.

Zgodnie z art. 18a ust. 3 VATU, minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których nie ma obowiązku ustanawiania przedstawiciela podatkowego, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego rozliczenia podatku przez podmioty nieposiadające siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego. I z tego uprawnienia organ właśnie skorzystał.

Norwegia i Wielka Brytania bez przedstawiciela

Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 23.2.2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 347) w sprawie braku obowiązku ustanawiania przedstawiciela podatkowego stanowi, że obowiązku ustanawiania przedstawiciela podatkowego nie ma podatnik, jeżeli posiada siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Królestwa Norwegii lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Wskazanie tej drugiej kategorii geograficznej to oczywiście pokłosie BREXIT-u i zawartej między UE a Wielką Brytanią umowy (a konkretnie: protokołu w sprawie współpracy administracyjnej i zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i ceł). Można tu wskazać na osi czasu pewne „płynne przejście”. Wraz z opuszczeniem UE, podmioty z Wielkiej Brytanii zarejestrowane jako podatnicy VAT w Polsce nie muszą ustanawiać przedstawiciela podatkowego (choć stały się podmiotami poza-unijnymi).

Podmioty z siedzibą lub stałym miejscem prowadzenia działalności na terenie Norwegii do tej pory taki obowiązek miały. Pomimo tego, że również z Norwegią Unia Europejska zawarła stosowną umowę. Polski fiskus przypomniał sobie o tych ustaleniach i zdjął z tych podatników obowiązek posiadania przedstawiciela podatkowego.

Co ciekawe, moc prawna omawianego aktu prawnego obowiązuje od 1.1.2021 r. To dla podmiotów norweskich dość istotne. Nie zmienia to jednak faktu, że omawiany akt prawny zdejmuje z nich obowiązek posiadania przedstawiciela podatkowego. Nadal można jednak korzystać z tego rodzaju usług fakultatywnie. Oznacza to, że zawarte i niewypowiedziane do tej pory przez norweskie podmioty umowy przedstawicielstwa podatkowego nie tracą ważności z mocy prawa. Natomiast istnieje możliwość ich wypowiedzenia, co jednak wymaga podjęcia określonej aktywności.

Doprecyzowanie zakresu pomocy publicznej dla przedsiębiorców z powodu COVID-19

Przedsiębiorcy uprawnieni do wsparcia

Ustawa PomPublPrzedU określa warunki, tryb i formy udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom na ich ratowanie, tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne i restrukturyzację. W omawianej nowelizacji zdecydowano się wprowadzić zmiany w przepisie art. 2 ustawy, tak aby nie było wątpliwości, jakie warunki musi spełniać przedsiębiorca, aby otrzymać pomoc. Zgodnie więc z proponowanym brzmieniem art. 2 PomPublPrzedU, pomoc może być udzielana, jeżeli przedsiębiorca:

Takiemu przedsiębiorcy pomoc na ratowanie i restrukturyzację będzie mogła być udzielana, jeżeli spełni ponadto warunki określone w art. 141 ust. 2 ustawy z 15.5.2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 814 ze zm.) albo jeżeli okaże się niewypłacalny w rozumieniu art. 11 ustawy z 28.2.2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.).

Z kolei tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne może być udzielane przedsiębiorcy, spełniającemu wyżej wymienione warunki, będącemu mikro-, małym lub średnim przedsiębiorcą, w sytuacji, gdy, zgodnie z art. 11 ust. 2 PomPublPrzedU, całkowita wielkość udzielonej i wnioskowanej pomocy, udzielanej w ramach tego samego procesu restrukturyzacji, nie przekracza równowartości 10 000 000 euro według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu poprzedzającym dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy.

Co ważne, jeśli pomoc udzielana przedsiębiorcy miałaby być kontynuowana, to kontynuacja powinna następować w takiej samej formie, w jakie pomoc przyznano przedsiębiorcy pomoc początkowo (zmiany w art. 5 PomPublPrzedU). Dotyczy to sytuacji, gdy od dnia otrzymania pomocy nie minęło 10 lat. Przy czym termin ten liczy się od dnia wystąpienia najpóźniejszego z następujących zdarzeń: przyznania pomocy na ratowanie lub na tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne, zakończenia realizacji planu restrukturyzacji lub zaprzestania realizacji planu restrukturyzacji.

Pomoc na ratowanie można będzie przeznaczyć także na usługi doradcze

Dzięki doprecyzowaniu przepisu art. 15 ust. 1 PomPublPrzedU przedsiębiorcy, oprócz przeznaczenia pomocy na ratowanie na przeprowadzenie koniecznych do opracowania planu restrukturyzacji albo likwidacji firmy analiz, będą mogli przeznaczyć pomoc również na korzystanie z usług doradczych. Po kilku miesiącach funkcjonowania PomPublPrzedU uznano, że możliwość przeznaczenia pomocy na usługi doradcze pomoże tym przedsiębiorcom, którzy nie mają sprecyzowanych pomysłów, co do dalszego działania swojej firmy i nie widzą sposobów na jej ratowanie. Oczywiście ogólnym założeniem instrumentu pomocy na ratowanie jest zapewnienie przedsiębiorcy płynności w opłacaniu bieżących zobowiązań i zapewnienie dodatkowego czasu na przygotowanie planu restrukturyzacji. Możliwość skorzystania z profesjonalnych usług doradczych, może jednak znacząco pomóc ukierunkować kierunki niezbędnych działań naprawczych i właściwie ukierunkować pomoc na ratowanie.

Podwyższenie stopy oprocentowania pożyczki

Do PomPublPrzedU dodany zostanie art. 16 ust. 2a, zgodnie z którym stopa oprocentowania pożyczki na ratowanie przedsiębiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej, któremu pomoc na ratowanie została przedłużona na okres dłuższy niż 6 miesięcy, ulega podwyższeniu do wysokości nie mniejszej niż wysokość stopy bazowej opublikowanej przez Komisję Europejską na jej stronie internetowej, obowiązującej w dniu udzielenia pożyczki, powiększonej o 4,5 punktu procentowego.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 28 PomPublPrzed, po upływie dwunastu miesięcy od dnia udzielenia tymczasowego wsparcia restrukturyzacyjnego, stopa oprocentowania pożyczki także ulega podwyższeniu do wysokości nie mniejszej niż wysokość stopy bazowej opublikowanej przez Komisję Europejską na jej stronie internetowej obowiązującej w dniu udzielenia pożyczki, powiększonej o 4,5 punktu procentowego.

Zakres zabezpieczenia pożyczki

Doprecyzowaniu ulegną także przepisy dotyczące zabezpieczenia pożyczki na ratowanie. Zgodnie ze zmienionym brzmieniem przepisu art. 16 ust. 3, udzielenie pomocy na ratowanie może zostać uzależnione od ustanowienia na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki, zabezpieczenia zwrotu tej pomocy wraz z odsetkami, którego wysokość jest uzależniona od rodzaju, stopnia płynności oraz sytuacji finansowo-ekonomicznej proponującego zabezpieczenie przedsiębiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Zabezpieczeniem tym może być w szczególności hipoteka, zastaw cywilny lub rejestrowy, cesja wierzytelności, oświadczenie o poddaniu się egzekucji i weksel własny in blanco.

Nowe formy składania wniosków o pomoc

Dzięki planowanej nowelizacji PomPublPrzedU przedsiębiorcy zyskają nową możliwości elektronicznego składania wniosku o pomoc na ratowanie. Zmiana art. 19 umożliwi im także składanie wniosków za pomocą formularza elektronicznego dostępnego na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw gospodarki albo stronie internetowej Agencji Rozwoju Przemysłu.

Ponadto w nowy sposób określany będzie dzień złożenia wniosku za pomocą tradycyjnej poczty, czyli odejście od dnia nadania wniosku w placówce pocztowej na rzecz dnia doręczenia wniosku do organu udzielającego pomocy.

Praca zdalna – jak ją uregulować na przyszłość?

Szyk rozwarty przy WNT niezgodny z przepisami unijnymi. I co teraz?

Zgodnie z art. 86 ust. 10b pkt 2 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm., dalej: VATU), podatek naliczony z tytułu WNT podlega odliczeniu w okresie, w którym powstał z tytułu tej czynności obowiązek podatkowy. Od 1.1.2017 r. jednak odliczenie uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków:

Ww. przepisy znane są powszechnie jako emanacja zasady tzw. szyku rozwartego. Z uwagi na chroniczne problemy podatników w zakresie terminowego odbioru faktur dokumentujących skutkują one czasowym przynajmniej odejściem od zasady neutralności rozliczeń WNT. W praktyce, ta zwichrowana neutralność przybierać może m.in. następujące postaci:

Od kilku lat trwał spór co do zgodności ww. przepisów z prawem unijnym. Organy podatkowe stały rzecz jasna na stanowisku, że „przepis jest przepis” i podatnicy muszą stosować się do krajowego porządku prawnego. Wojewódzkie sądy administracyjne były w tej materii podzielone. NSA nie zdążył się jednak w sprawie wypowiedzieć. A to dlatego, że WSA w Gliwicach (przyjmujący postawę konserwatywną) postanowieniem z 4.11.2019 r., I SA/Gl 495/19, Legalis zwrócił się do TSUE ze stosownym pytaniem prejudycjalnym.

Stanowisko TSUE

Wydając wyrok z 18.3.2021 r. w sprawie C-895/19 TSUE uznał, że przepisy VATU w ww. zakresie nie są zgodne z prawem unijnym. Poza tą konkluzją (która każdy jako tako śledzący podatkowe newsy już doskonale zna), warto jednak przyjrzeć się przywoływanym przez TSUE argumentom: